XVI. Yüzyıl Doğu Türkçesi ile Yazılmış Bir Kuran Tefsiri: Tercüme-i Tefsir-i Yakub-i Çerhî (H. 993/M. 1585)

Emek ÜŞENMEZ

Makale detayları

XVI. Yüzyıl Doğu Türkçesi ile Yazılmış Bir Kuran Tefsiri: Tercüme-i Tefsir-i Yakub-i Çerhî (H. 993/M. 1585)

Yazarlar:

Emek ÜŞENMEZ

Yayıncı:

Cengiz ALYILMAZ

Dergi:

Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 2014 Vol.3 Issue 1, pp.167-190

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2014

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000661841

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

2147-0146

Özet:

 

Mawlana Yaqub-i Charkhi/ his full name was Ya‘qub bin Usmân b. Mahmûd el-Ghaznavî al- Charkhi (death 851/1447) (a.d. 851/1447 who had lived at the fifteenth century and was a shakird of Baha al-Din Naqshiband/ Hodja Muhammad b. Muhammad el-Bukhârî (death 791/1389) who has established Naqshibandi tariqah, at the same time, he was a Hodja of Ubeydullah Ahrâr-ı Veli/ Nâsırüddîn Ubeydullah b. Mahmûd al-Shâshî es-Samarqandî (death 895/1490) who was a sheikh of the Naqshibandis. Mawlana Yaqub-i Charkhi was born in the Charkh city, which is with in the boundras of Afghanistan state in nowadays, then had educated at Bukhara and Egypt etc. After that he adhered to Baha al-Din Naqshiband who was established Naqshibandi tariqah. Mawlana Yaqub-i Charkhi who had a plenty of religious and sufic books, expounded Fatiha, Amma and Tabaraka which are sura of Qoran.  In this study, after discribed Yaqub al- Charkhi’s life and books it is worked about the Persian tefsir (comment) of Mawlana Yaqub-i Charkhi which was written by Hodja Hamadani as Turkish. It was explained when, where, why and what to made in this Turkish translating and widely discussed. Tefsir of Mawlana Yaqub-i Charkhi is a isari’s tafsir and particularly is known and pressed in Iran, Turkiye, India, Malesia, Pakistan. In addition, for the tafsir’s language is Persian it is not understood by the Turks and thus it has translatted Turkish.

 

Mevlana Yakub-i Çerhî/ Ya‘kub b. Osmân b. Mahmûd el-Gaznevî el-Çerhî (vefatı 851/1447) XV. asır Nakşibendiyye mutasavvıflarından olup Nakşibendi tarikatının kurucusu Bahâeddin Nakşibend/ Hâce Muhammed b. Muhammed el-Buhârî (vefatı 791/1389) hazretlerinin talebesi ve Nakşibendiyye şeyhlerinden Hoca Ubeydullah Ahrâr-ı Veli/ Nâsırüddîn Ubeydullah b. Mahmûd eş-Şâşî es-Semerkandî (vefatı 895/1490) hazretlerinin hocasıdır. Bugünkü Afganistan sınırları içinde kalan Çerh şehrinde dünyaya gelen Mevlana Yakub-i Çerhî Herat, Buhara ve Mısır gibi yerlerde ilim tahsili görmüştür. Mevlana Yakub-i Çerhî daha sonra Nakşibendi tarikatının kurucusu Bahâeddin Nakşibend hazretlerine intisap etmiştir. Çok sayıda dinî ve tasavvufi eseri bulunan Mevlana Yakub-i Çerhî, Kur’an-ı Kerim’in Fatiha ile birlikte 29 ve 30. Cüzlerini (Amme ve Tebareke) Farsça olarak tefsir etmiştir.  Bu çalışmada Mevlana Yakub-i Çerhî/ Ya‘kub b. Osmân b. Mahmûd el-Gaznevî el-Çerhî’nin (vefatı 851/1447) kısaca hayatı ve eserlerine değinildikten sonra çalışmanın asıl konusunu teşkil eden Tefsir-i Yakub-i Çerhî adlı Farsça eserin 993/1581’de (16. yüzyılda) Hemadanî Hoca adlı bir zat tarafından dönemin Türkçesi ile yapılmış tercümesi üzerinde durulmuştur. Bu Türkçe tercümenin nerede, ne zaman, niçin ve ne şekilde yapıldığı Tercüme-i Tefsir-i Yakub-i Çerhî’nin mukaddime kısmında etraflıca anlatılmıştır. Tefsir-i Yakub-i Çerhî işarî bir tefsir olup Türkistan (Orta Asya), İran, Türkiye, Hindistan, Malezya, Pakistan gibi yerlerde tanınmış ve neşredilmiştir. Tercümede dikkat çeken bir husus onun dilinin (Farsça) Türkler tarafından anlaşılmadığı ve bu sebeple eserin Türkçeye tercüme edilmesidir.

Makale detayları

XVI. Yüzyıl Doğu Türkçesi ile Yazılmış Bir Kuran Tefsiri: Tercüme-i Tefsir-i Yakub-i Çerhî (H. 993/M. 1585)

Yazarlar: Emek ÜŞENMEZ

Yayıncı: Cengiz ALYILMAZ

Dergi: Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 2014 Vol.3 Issue 1, pp.167-190

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2014

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000661841

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 2147-0146

Sayı

Yazarlar:

Emek ÜŞENMEZ

Yayıncı:

Cengiz ALYILMAZ

Dergi:

Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi 2014 Vol.3 Issue 1, pp.167-190

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2014

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000661841

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

2147-0146