SİBİRYA HALK ANLATILARININ “ÖLÜLER ÜLKESİ”NİN İNSANLARI İLE İSLAMÎ ANLATILARIN CEHENNEM AZABI ÇEKEN İNSANLARI ARASINDA BİR KARŞILAŞTIRMA

Prof. Dr. Mehmet AÇA

Makale detayları

SİBİRYA HALK ANLATILARININ “ÖLÜLER ÜLKESİ”NİN İNSANLARI İLE İSLAMÎ ANLATILARIN CEHENNEM AZABI ÇEKEN İNSANLARI ARASINDA BİR KARŞILAŞTIRMA

Yazarlar:

Prof. Dr. Mehmet AÇA

Yayıncı:

Nazım Hikmet POLAT

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Türklük Bilimi Araştırmaları 2017 Issue 41, pp.11-24

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000715850

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2564-6915

pISSN:

1300-7874

Özet:

 


One of characteristic
features in Siberian folk narratives is that when traveling through “the Land
of Darkness” where they generally go in their struggle against the evil or bad
spirits, the heroes encounter with people who are punished or rewarded
according to the deeds they have done in the world. Such scenes which were
encountered by heroes during their travels which resemble shamans’ travels to
the underworld are important in that they display beliefs of Siberian folks on
“sin”, “penalty”, and “life after death”. Uno Harva has stated that these sort
of scenes in narratives of Siberian folks are rooted in universal values. It is
also possible to see the similar scenes in Islamic narratives concerning hell
and that certifies Harva’s opinion. Islamic parables focus on hellish torture
through wicked women, rather. There are significant similarities between
penalty reasons and punishment forms in such parables and the ones in Siberian
folk narratives. It is also possible to explain similarities by means of
universal values and the fact that Muslim Turks have Islamicised their belief
elements belonging to Shamanism, Buddhism and Manichaeism by transferring them into
Islam religion, as well. In this study, we will compare similarities between
the people of ‘‘the land of the dead’’ in Siberian folk narratives and the
people suffering in the hell in Islamic parables in terms of penalty reasons
and punishment forms, and will dwell on origins of Islamic parables which
handle this subject.


.

 


Kahramanların,
genellikle şeytan ya da kötü ruhlarla mücadele etmek için girdikleri
“karanlıklar ülkesi”nde yolculuk ederken orada dünyada yaptıkları işlere göre
cezalandırılan ve ödüllendirilen insanlarla karşılaşmaları, Sibirya halk
anlatılarının karakteristik özelliklerinden birisidir. Kahramanların,
şamanların yeraltı dünyasına yönelik yolculuklarını andıran bu yolculukları
sırasında karşılaştıkları bu türden manzaralar, Sibirya halklarının “günah”,
“ceza” ve “ölümden sonraki hayat”la ilgili inançlarını gözler önüne sermesi
bakımından önemlidir. Uno Harva, Sibirya halklarının anlatılarındaki bu tür
sahnelerin evrensel değerlerden kaynaklandığını ifade etmiştir. Sibirya halk
anlatılarındaki bu sahnelerin benzerlerini, Harva’nın tespitini doğrular bir şekilde,
cehennemle ilgili İslamî anlatılarda da görmek mümkündür. İslamî anlatılar
(miraçnameler, masallar, kıssalar), cehennem azaplarına daha çok günahkâr
kadınlar üzerinden odaklanmıştır. Bu tür anlatılardaki ceza nedenleri ve
cezalandırma biçimleri ile Sibirya halk anlatılarındaki ceza nedenleri ve
cezalandırma biçimleri arasında önemli benzerlikler vardır. Benzerlikleri,
evrensel değerlerden yola çıkarak izah etmenin yanı sıra, Müslüman Türklerin
Şamanizm, Budizm ve Maniheizm gibi dinlere ait inanç unsurlarını İslam inancına
aktararak İslamileştirmeleriyle de izah etmek mümkündür. Bu çalışmada, Sibirya
halk anlatılarındaki “ölüler ülkesi”nin insanları ile İslamî anlatıların
cehennemde azap çeken insanları arasındaki benzerlikler ceza nedenleri ve ceza
biçimleri açısından karşılaştırılmış, bu konuyu ele alan İslamî anlatıların
kökenleri üzerinde durulmuştur.


.

Makale detayları

SİBİRYA HALK ANLATILARININ “ÖLÜLER ÜLKESİ”NİN İNSANLARI İLE İSLAMÎ ANLATILARIN CEHENNEM AZABI ÇEKEN İNSANLARI ARASINDA BİR KARŞILAŞTIRMA

Yazarlar: Prof. Dr. Mehmet AÇA

Yayıncı: Nazım Hikmet POLAT

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Türklük Bilimi Araştırmaları 2017 Issue 41, pp.11-24

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2017

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000715850

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2564-6915

pISSN: 1300-7874

Sayı

Yazarlar:

Prof. Dr. Mehmet AÇA

Yayıncı:

Nazım Hikmet POLAT

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Türklük Bilimi Araştırmaları 2017 Issue 41, pp.11-24

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000715850

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2564-6915

pISSN:

1300-7874