MOLLA LUTFÎ’NİN İDAM EDİLMESİNDE  FELSEFÎ VE GİZLİ İLİMLERİN ROLÜ

Muhammed Seyyit Şen

Makale detayları

MOLLA LUTFÎ’NİN İDAM EDİLMESİNDE FELSEFÎ VE GİZLİ İLİMLERİN ROLÜ

Yazarlar:

Muhammed Seyyit Şen

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Yeniçağ Osmanlı Tarihi

Dergi:

OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi Issue 55, pp.171-191

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001317045

pISSN:

1019-469X

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Osmanlı ilmiye geleneği içerisinde Molla Lutfînin özel bir yeri bulunmaktadır. Zira o hem entelektüel yetenek hem de ilmî birikim açısından diğer pek çok âlimi geride bırakmış, ayrıca Fatih Sultan Mehmed zamanında kurulan Sahn-ı Semân Medresesi gibi o dönemin en gözde ilmî kurumunda müderris olma imkânına sahip olmuştur. Fakat Molla Lutfînin yükselen kariyeri çok uzun süreli olmamış, zira 1495 yılında zındıklık ithamıyla yargılanıp trajik bir şekilde idam edilmesiyle kariyeri kötü bir şekilde sonlanmıştır. Kimi araştırmacılar onun fikirleri yüzünden öldürüldüğünü düşünürken, diğer araştırmacılar daha çok kişisel sebeplere ve onun çevresine vurgu yapan açıklamalarda bulunmuşlardır. Bu zamana kadar Molla Lutfînin neden idam edildiğiyle alakalı olarak bazı çalışmalar yapılmış, fakat söz konusu çalışmalarda dönemin ilmî zihniyeti ve daha da önemlisi Molla Lutfînin entelektüel dünyası yeterince irdelenmemiştir. Ayrıca, o dönemde yaygın hale gelen zendaka ve ilhâd hareketlerinin yanı sıra Hurûfîlik gibi dini ve sosyal hareketler de iyi bir şekilde değerlendirilmemiştir. Dolayısıyla, bu çalışmada Molla Lutfînin eserlerinde zikrettiği fikirlerinden ve dönemin hâkim düşünce geleneğinden, ayrıca o dönemin sosyo-politik konumundan hareketle Molla Lutfînin neden zındıklıkla itham edildiği ve sonrasında neden ölüme mahkûm edildiği daha detaylı bir şekilde irdelenecektir. Böylece, XV. asrın son çeyreğinde oldukça prestijli bir konuma sahipken Molla Lutfînin kariyerinin nasıl trajik bir şekilde sonlandığına ışık tutulacaktır.

 Osmanlı ilmiye geleneği içerisinde Molla Lutfînin özel bir yeri bulunmaktadır. Zira o hem entelektüel yetenek hem de ilmî birikim açısından diğer pek çok âlimi geride bırakmış, ayrıca Fatih Sultan Mehmed zamanında kurulan Sahn-ı Semân Medresesi gibi o dönemin en gözde ilmî kurumunda müderris olma imkânına sahip olmuştur. Fakat Molla Lutfînin yükselen kariyeri çok uzun süreli olmamış, zira 1495 yılında zındıklık ithamıyla yargılanıp trajik bir şekilde idam edilmesiyle kariyeri kötü bir şekilde sonlanmıştır. Kimi araştırmacılar onun fikirleri yüzünden öldürüldüğünü düşünürken, diğer araştırmacılar daha çok kişisel sebeplere ve onun çevresine vurgu yapan açıklamalarda bulunmuşlardır. Bu zamana kadar Molla Lutfînin neden idam edildiğiyle alakalı olarak bazı çalışmalar yapılmış, fakat söz konusu çalışmalarda dönemin ilmî zihniyeti ve daha da önemlisi Molla Lutfînin entelektüel dünyası yeterince irdelenmemiştir. Ayrıca, o dönemde yaygın hale gelen zendaka ve ilhâd hareketlerinin yanı sıra Hurûfîlik gibi dini ve sosyal hareketler de iyi bir şekilde değerlendirilmemiştir. Dolayısıyla, bu çalışmada Molla Lutfînin eserlerinde zikrettiği fikirlerinden ve dönemin hâkim düşünce geleneğinden, ayrıca o dönemin sosyo-politik konumundan hareketle Molla Lutfînin neden zındıklıkla itham edildiği ve sonrasında neden ölüme mahkûm edildiği daha detaylı bir şekilde irdelenecektir. Böylece, XV. asrın son çeyreğinde oldukça prestijli bir konuma sahipken Molla Lutfînin kariyerinin nasıl trajik bir şekilde sonlandığına ışık tutulacaktır.

 Osmanlı ilmiye geleneği içerisinde Molla Lutfînin özel bir yeri bulunmaktadır. Zira o hem entelektüel yetenek hem de ilmî birikim açısından diğer pek çok âlimi geride bırakmış, ayrıca Fatih Sultan Mehmed zamanında kurulan Sahn-ı Semân Medresesi gibi o dönemin en gözde ilmî kurumunda müderris olma imkânına sahip olmuştur. Fakat Molla Lutfînin yükselen kariyeri çok uzun süreli olmamış, zira 1495 yılında zındıklık ithamıyla yargılanıp trajik bir şekilde idam edilmesiyle kariyeri kötü bir şekilde sonlanmıştır. Kimi araştırmacılar onun fikirleri yüzünden öldürüldüğünü düşünürken, diğer araştırmacılar daha çok kişisel sebeplere ve onun çevresine vurgu yapan açıklamalarda bulunmuşlardır. Bu zamana kadar Molla Lutfînin neden idam edildiğiyle alakalı olarak bazı çalışmalar yapılmış, fakat söz konusu çalışmalarda dönemin ilmî zihniyeti ve daha da önemlisi Molla Lutfînin entelektüel dünyası yeterince irdelenmemiştir. Ayrıca, o dönemde yaygın hale gelen zendaka ve ilhâd hareketlerinin yanı sıra Hurûfîlik gibi dini ve sosyal hareketler de iyi bir şekilde değerlendirilmemiştir. Dolayısıyla, bu çalışmada Molla Lutfînin eserlerinde zikrettiği fikirlerinden ve dönemin hâkim düşünce geleneğinden, ayrıca o dönemin sosyo-politik konumundan hareketle Molla Lutfînin neden zındıklıkla itham edildiği ve sonrasında neden ölüme mahkûm edildiği daha detaylı bir şekilde irdelenecektir. Böylece, XV. asrın son çeyreğinde oldukça prestijli bir konuma sahipken Molla Lutfînin kariyerinin nasıl trajik bir şekilde sonlandığına ışık tutulacaktır.

 Osmanlı ilmiye geleneği içerisinde Molla Lutfînin özel bir yeri bulunmaktadır. Zira o hem entelektüel yetenek hem de ilmî birikim açısından diğer pek çok âlimi geride bırakmış, ayrıca Fatih Sultan Mehmed zamanında kurulan Sahn-ı Semân Medresesi gibi o dönemin en gözde ilmî kurumunda müderris olma imkânına sahip olmuştur. Fakat Molla Lutfînin yükselen kariyeri çok uzun süreli olmamış, zira 1495 yılında zındıklık ithamıyla yargılanıp trajik bir şekilde idam edilmesiyle kariyeri kötü bir şekilde sonlanmıştır. Kimi araştırmacılar onun fikirleri yüzünden öldürüldüğünü düşünürken, diğer araştırmacılar daha çok kişisel sebeplere ve onun çevresine vurgu yapan açıklamalarda bulunmuşlardır. Bu zamana kadar Molla Lutfînin neden idam edildiğiyle alakalı olarak bazı çalışmalar yapılmış, fakat söz konusu çalışmalarda dönemin ilmî zihniyeti ve daha da önemlisi Molla Lutfînin entelektüel dünyası yeterince irdelenmemiştir. Ayrıca, o dönemde yaygın hale gelen zendaka ve ilhâd hareketlerinin yanı sıra Hurûfîlik gibi dini ve sosyal hareketler de iyi bir şekilde değerlendirilmemiştir. Dolayısıyla, bu çalışmada Molla Lutfînin eserlerinde zikrettiği fikirlerinden ve dönemin hâkim düşünce geleneğinden, ayrıca o dönemin sosyo-politik konumundan hareketle Molla Lutfînin neden zındıklıkla itham edildiği ve sonrasında neden ölüme mahkûm edildiği daha detaylı bir şekilde irdelenecektir. Böylece, XV. asrın son çeyreğinde oldukça prestijli bir konuma sahipken Molla Lutfînin kariyerinin nasıl trajik bir şekilde sonlandığına ışık tutulacaktır.

Makale detayları

MOLLA LUTFÎ’NİN İDAM EDİLMESİNDE FELSEFÎ VE GİZLİ İLİMLERİN ROLÜ

Yazarlar:

Muhammed Seyyit Şen

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Yeniçağ Osmanlı Tarihi

Dergi:

OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi Issue 55, pp.171-191

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001317045

pISSN:

1019-469X

Osmanlı İlmiyesi

XV. Asır

Zendaka ve İlhâd

Felsefî Gelenek

Gizli İlimler

Sayı

Makale detayları

MOLLA LUTFÎ’NİN İDAM EDİLMESİNDE FELSEFÎ VE GİZLİ İLİMLERİN ROLÜ

Yazarlar: Muhammed Seyyit Şen

Yayıncı: Ankara University

Ana Başlıklar: Yeniçağ Osmanlı Tarihi

Dergi: OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi Issue 55, pp.171-191

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001317045

pISSN: 1019-469X

Osmanlı İlmiyesi

XV. Asır

Zendaka ve İlhâd

Felsefî Gelenek

Gizli İlimler

Sayı

Yazarlar:

Muhammed Seyyit Şen

Yayıncı:

Ankara University

Ana Başlıklar:

Yeniçağ Osmanlı Tarihi

Dergi:

OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi Issue 55, pp.171-191

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001317045

pISSN:

1019-469X