Tenvîru besâiri uli’l-elbâb bi-tefsîri dekāiki Ümmi’lKitâb Adlı Fâtiha Sûresi Tefsiri’nde Nûh b. Mustafa elKonevî’nin (ö. 1070/1660) Tefsir Anlayışı

Müberra TAŞKAN

Makale detayları

Tenvîru besâiri uli’l-elbâb bi-tefsîri dekāiki Ümmi’lKitâb Adlı Fâtiha Sûresi Tefsiri’nde Nûh b. Mustafa elKonevî’nin (ö. 1070/1660) Tefsir Anlayışı

Yazarlar:

Müberra TAŞKAN

Yayıncı:

Karabuk University

Ana Başlıklar:

Teknoloji

Dergi:

MUTALAA 2021 Vol.1 Issue 1, pp.13-35

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000797741

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2791-8025

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Subject and Purpose: The commentaries on the chapter of al-Fatiha hold an important
place in the Ottoman exegetical literature. 'Tanwir basair uli al-albab bi-tafsir daqaiq Umm
al-Kitab', a work by Nuh b. Mustafa al-Qunawi, a scholar born in the late 16th century, is
one of the said commentaries in the Ottoman period. The current article endeavors to
determine what kind of style and understanding al-Qunawi has in this work, thus
contributing to studies on the characteristics of the tafsir literature in the period he lived.
Method: In the study,'Tanwir basair uli al-albab bi-tafsir daqaiq Umm al-Kitab' was
examined with the text analysis method, and Konevî's understanding of tafsir was
determined with the obtained information and examples.
Results: One of the most important features al-Qunawi is that he used the style of
digression to focus on linguistic issues related to his exegesis, explain these issues by
exemplifying them like a syntax book, and then continue with his tafsir. Although he
diversely makes use of the sources of narration such as Qur'anic verses, hadith, words of
the companions and the successors in the work, he mainly interprets the verses based on
knowledge (diraya). Explaining the verses with reference to various language sciences such
as lexicology, morphology, syntax, etymology, the author follows the methodology of
knowledge to a great extent in his linguistic comments. He introduces the Ash‘arites and
Hanafites as the scholars of kalam in theological topics. As for jurisprudental issues, he
generally refers to Hanafi, Shafii and Malikî sects, and occasionally quotes different views
of Hanafi scholars on the subject. In addition, al-Qunawi makes evaluations on some
themes regarding the Qur'anic sciences such as Meccan and Medeni verses, the
excellences of the Qur'an, and the repetitions in the Qur'an.
Conclusions: al-Qunawi has shown the methodology of knowledge, largely in her
linguistic explanations, by referring to linguistics such as lexicology, morphology, syntax,
and etymology.

 

Konu ve Amaç: Fâtiha sûresi tefsirleri, Osmanlı dönemi tefsir birikimini büyük oranda
etkisi altına almıştır. XVI. yüzyıl sonlarıyla XVII. yüzyıl başlarında yaşayan Nûh b. Mustafa
el-Konevî’nin Tenvîru besâiri uli’l-elbâb bi-tefsîri dekāiki Ümmi’l-Kitâb isimli eseri de bu
dönem Fâtiha sûresi tefsirlerindendir. Çalışmada, kaleme aldığı Fâtiha sûresi tefsiri
özelinde Konevî’nin nasıl bir üslûp ve anlayışa sahip olduğu tespit edilmeye çalışılmış,
böylelikle Osmanlı dönemi Fâtiha tefsirlerinin özellik ve anlayışlarına katkı sunulması
amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışmada metin analiz yöntemiyle Tenvîru besâiri uli’l-elbâb bi-tefsîri dekāiki
Ümmi’l-Kitâb incelenmiş, elde edilen bilgi ve örneklerle Konevî’nin tefsir anlayışı tespit
edilmiştir.

Bulgular: Konevî’nin en önemli özelliklerinden biri istitrâd üslûbunu kullanarak
tefsiriyle münasebeti bulunan dilbilimsel konulara yönelmesi, bu konuları nahiv kitabı
gibi örneklendirerek açıklaması ve ardından tefsirine devam etmesidir. Ayet, hadis,
sahâbe ve tâbiîn kavli gibi rivayet kaynaklarını çeşitli şekilde kullanan müfessir, tefsirinde
dirayete ağırlık vermiştir. Ayetleri lügat, iştikāk, sarf, nahiv ve belâgat ilimleri ekseninde
izah ederek dirayet uygulamalarını büyük ölçüde dilbilimsel izahlarında göstermiştir.
Kelâmî konularda Eş‘ariyye ve Hanefiyye’yi ehl-i kelam olarak takdim etmiştir. Fıkhî
görüşlerde genellikle Hanefî, Şâfiî ve Mâlikî mezheblerine değinmiş, yer yer Hanefî
mezhebi âlimlerinin konu hakkındaki farklı görüşlerine temas ettiği de olmuştur. Bunlarla
birlikte Mekkî-Medenî, fezâilü’l-Kur’ân ve tekrâru’l-Kur’ân gibi bazı ulûmu’l-Kur’ân
konularıyla ilgili değerlendirmelerde bulunmuştur.

Sonuç: Konevî lügat, iştikāk, sarf, nahiv ve belagat gibi ilimlerle ilgili açıklamalarıyla
dirayetini büyük ölçüde dilbilimsel izahlarında göstermiştir.

Makale detayları

Tenvîru besâiri uli’l-elbâb bi-tefsîri dekāiki Ümmi’lKitâb Adlı Fâtiha Sûresi Tefsiri’nde Nûh b. Mustafa elKonevî’nin (ö. 1070/1660) Tefsir Anlayışı

Yazarlar: Müberra TAŞKAN

Yayıncı: Karabuk University

Ana Başlıklar: Teknoloji

Dergi: MUTALAA 2021 Vol.1 Issue 1, pp.13-35

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000797741

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2791-8025

Tefsir

Osmanlı

Sûre

Fâtiha

Nûh b. Mustafa

Konevî

Sayı

Yazarlar:

Müberra TAŞKAN

Yayıncı:

Karabuk University

Ana Başlıklar:

Teknoloji

Dergi:

MUTALAA 2021 Vol.1 Issue 1, pp.13-35

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000797741

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2791-8025