Marmaray Projesi Kapsamında Yenikapı Kazılarında   Ortaya Çıkarılan Osmanlı Keramikleri (15-17. Yüzyıl)

Ayşe KENAR

Makale detayları

Marmaray Projesi Kapsamında Yenikapı Kazılarında Ortaya Çıkarılan Osmanlı Keramikleri (15-17. Yüzyıl)

Yazarlar:

Ayşe KENAR

Yayıncı:

Istanbul Medeniyet University

Dergi:

Journal of Medeniyet Art 2015 Vol.1 Issue 1, pp.115-154

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000543770

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2587-1684

Özet:

 

The Marmaray Project Yenikapı Archeological Excavation works which had been given a start on 27.11.2004 by the General Directorate of Istanbul Archeological Museums covers an area of 58 thousand, running from Mustafa Kemal Avenue in the east going down to Davut Pasha Bath in the west, down to Sirkeci-Halkalı train station in the south and down to Istanbul Subway Station area and Pervanedede Street in the north.Yenikapı Marmaray excavation site, a prominent port area in the Byzantine era, was filled up by alluvions and wastes carried there by Lykos (Bayrampaşa) brook at that time. On these fill-in layers used as Langa (Vlanga) cucumber growing fields in the Ottoman era, numerous ceramic objects (pottery) traced back to that time have come to light to date.In my article titled “Ottoman Ceramics Tracked Down from Yenikapı Excavations as Part of Marmaray Project (15th-17th Centuries)”; I have presented 40 ceramic objects. I divided these objects into sub-groups depending on their making and ornamenting techniques based on red and white pulp colors as well as on their styling periods. I addressed the red-pulped Iznik ceramics in seven different groups as primer (slip) painting, Milet style, scraping (sgraffito/champleve), colored under-glazing painting, single-color glazing, printing technique and unglazed ceramics. I addressed white-pulped Iznik ceramics in three different groups as “Blue-white”, “Damascus Style” (three-colored) and “ Rhodes Style” (multi-colored). Apart from defining their container (pottery) forms, I have also gone through these objects as regards their similarities and differences vis-a-vis other ceramics originated from other areas.Among the Ottoman ceramics unveiled during Yenikapı excavation, it is seen that, apart from red-pulped ceramics made for day to day use of the people, white-pulped ceramics made for the elite consumers desiring to enjoy a high-quality objects under the auspices of the Palace have also been made during the same period. The fact that ceramic groups made for different circles of people are found next to each other is significant as it points to the production diversity of motifs, techniques and container forms used in Iznik workshops.In this study also dealing examples of ceramic objects found in said excavation area, yet made in Iznik, I also present many studies not published before. Thus, new examples are added to studies carried out with respect to Iznik ceramics of the 15th-17th centuries.

 


ÖZET

İstanbul Arkeoloji Müzeleri Genel Müdürlüğünce 27.11.2004 tarihinde başlatılan Marmaray Projesi Yenikapı Arkeolojik kazı çalışmaları, doğuda Mustafa Kemal Caddesi’nden başlayarak, batıda Davut Paşa Hamamı’na, güneyde Sirkeci-Halkalı tren istasyonu ile kuzeyde İstanbul Metrosu İstasyon alanı ve Pervanedede Sokağı arasında 58 bin metrekarelik bir alanı kapsamaktadır.

Bizans döneminin önemli liman bölgesi olan Yenikapı Marmaray kazı alanı, bu dönemde Lykos (Bayrampaşa) deresinin getirdiği alüvyonlar ve atıklarla dolmuştur. Osmanlı döneminde Langa bostanları olarak kullanılan bu dolgu tabakalarında, bu döneme ait çok sayıda keramik obje gün yüzüne çıkarılmıştır. 

‘‘Marmaray Projesi Kapsamında Yenikapı Kazılarında Ortaya Çıkarılan Osmanlı Keramikleri (15-17. yüzyıl)’’ başlıklı makale çalışmamda; 40 tane keramik obje tanıtılmıştır. Keramikler kırmızı ve beyaz hamur renklerine göre yapım ve süsleme teknikleri ile üslup devrelerine göre alt gruplara ayrılmıştır. Kırmızı hamurlu İznik keramikleri, astar (slip) boyama, Milet işi, kazıma (sgraffito/champleve), renkli sıraltına boyama, tek renk sır, baskı tekniği ve sırsız keramikler olmak üzere yedi ayrı grupta ele alınmıştır. Beyaz hamurlu İznik keramikleri, “Mavi-beyaz”, ‘‘Şam İşi’’ (üç renkli) ve ‘‘Rodos İşi’’ (çok renkli) keramikler olmak üzere üç ayrı grupta değerlendirilmiştir. Kap formları da tanımlanan objelerin, diğer bölgelerdeki keramiklerle benzerlik ve farklılıkları incelenmiştir. 

Yenikapı kazısında ele geçen Osmanlı keramikleri içerisinde, halkın günlük kullanımına yönelik üretilen kırmızı hamurlu keramiklerin yanı sıra, sarayın himayesi altında kaliteli objeler isteyen seçkin tabaka için üretilmiş beyaz hamurlu keramiklerin de aynı dönem içerisinde yapıldığı görülmektedir. Ayrı çevreler için üretilmiş keramik gruplarının bir arada yer alması İznik atölyelerinde kullanılan motif, teknik ve kap formlarının üretim çeşitliliğini göstermesi bakımından önem teşkil etmektedir.  

Bahsi geçen kazı alanındaki buluntular içerisinde, İznik üretimi olan keramik örneklerinin de incelendiği çalışmamda, daha önce yayınlanmamış pek çok eser de tanıtılmıştır. Böylelikle 15-17. yüzyıl İznik keramikleriyle ilgili yapılan çalışmalara yeni örnekler kazandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yenikapı Kazısı, Osmanlı, Keramik, İznik


ABSTRACT

The Marmaray Project Yenikapı Archeological Excavation works which had been given a start on 27.11.2004 by the General Directorate of Istanbul Archeological Museums covers an area of 58 thousand, running from Mustafa Kemal Avenue in the east going down to Davut Pasha Bath in the west, down to Sirkeci-Halkalı train station in the south and down to Istanbul Subway Station area and Pervanedede Street in the north.

Yenikapı Marmaray excavation site, a prominent port area in the Byzantine era, was filled up by alluvions and wastes carried there by Lykos (Bayrampaşa) brook at that time. On these fill-in layers used as Langa (Vlanga) cucumber growing fields in the Ottoman era, numerous ceramic objects (pottery) traced back to that time have come to light to date.

In my article titled “Ottoman Ceramics Tracked Down from Yenikapı Excavations as Part of Marmaray Project (15th-17th Centuries)”; I have presented 40 ceramic objects. I divided these objects into sub-groups depending on their making and ornamenting techniques based on red and white pulp colors as well as on their styling periods. I addressed the red-pulped Iznik ceramics in seven different groups as primer (slip) painting, Milet style, scraping (sgraffito/champleve), colored under-glazing painting, single-color glazing, printing technique and unglazed ceramics. I addressed white-pulped Iznik ceramics in three different groups as “Blue-white”, “Damascus Style” (three-colored) and “ Rhodes Style” (multi-colored). Apart from defining their container (pottery) forms, I have also gone through these objects as regards their similarities and differences vis-a-vis other ceramics originated from other areas.

Among the Ottoman ceramics unveiled during Yenikapı excavation, it is seen that, apart from red-pulped ceramics made for day to day use of the people, white-pulped ceramics made for the elite consumers desiring to enjoy a high-quality objects under the auspices of the Palace have also been made during the same period. The fact that ceramic groups made for different circles of people are found next to each other is significant as it points to the production diversity of motifs, techniques and container forms used in Iznik workshops.

In this study also dealing examples of ceramic objects found in said excavation area, yet made in Iznik, I also present many studies not published before. Thus, new examples are added to studies carried out with respect to Iznik ceramics of the 15th-17th centuries.

Keywords: Yenikapı Excavation, Ottoman, Ceramics,  Iznik


.

Makale detayları

Marmaray Projesi Kapsamında Yenikapı Kazılarında Ortaya Çıkarılan Osmanlı Keramikleri (15-17. Yüzyıl)

Yazarlar: Ayşe KENAR

Yayıncı: Istanbul Medeniyet University

Dergi: Journal of Medeniyet Art 2015 Vol.1 Issue 1, pp.115-154

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2015

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000543770

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2587-1684

Sayı

Yazarlar:

Ayşe KENAR

Yayıncı:

Istanbul Medeniyet University

Dergi:

Journal of Medeniyet Art 2015 Vol.1 Issue 1, pp.115-154

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2015

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000543770

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2587-1684