TAŞ ÇAĞI’NDAN TUNÇ ÇAĞI’NA ANADOLU’DA MADEN SANATIN GELİŞİMİ VE KULLANIMI

Oktay Başak

Makale detayları

TAŞ ÇAĞI’NDAN TUNÇ ÇAĞI’NA ANADOLU’DA MADEN SANATIN GELİŞİMİ VE KULLANIMI

Yazarlar:

Oktay Başak

Yayıncı:

Ataturk University

Dergi:

Journal of Institute of Fine Arts 2008 Vol.0 Issue 21, pp.15-33

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

2/2010

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000713619

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2687-4288

pISSN:

1300-9206

Özet:

 

Günlük yaşantısında yaşamını kolaylaştıracak bir takım objeleri yapma
 çabası, en ilkelinden en modernine kadar, tüm toplumlar tarafından aralıksız bir
 şekilde sürdürülmüştür. Bu süreç, özellikle insanların yerleşik hayata geçiş yaptığı
 Neolitik Çağ’la, daha da hız kazanmış ve günümüze değin süre gelmiştir.
  Düşünen ve üreten bir varlık olan insanoğlu, başlangıçta kolay
 şekillendirilebilen bir madde olan ahşabı, daha sonra da taş ve pişmiş topraktan
 yararlanmıştır. Dövme ya da döküm teknikleri kullanılarak istenilen şekli alabilen
 bir madde olan madenin keşfi ile beraber söz konusu maddelere alternatif olarak,
 hayatının hemen her alanında madeni kullanmaya başlamıştır.
 Albenisi yüksek bir maden olan altın, ilk fark edilen madenlerin arasında
 olmasına karşın, erken dönemlerden itibaren alet ve takı yapımında kullanılan
 bakır, metalurjinin ilk dalı olarak kabul edilmektedir. Neolitik Dönem yerleşim
 merkezlerinden olan Diyarbakır-Çayönü, Aksaray-Aşıklı Höyük ve Urfa-Navala
 Çori Höyüğü’nde bulunan bakır buluntular, insanlık tarihinin şimdiye kadar bilinen
 en erken madeni buluntuları temsil ederler.
 Madenin ısıtılınca kolay işlenebildiği, hatta ateşte uzun süre bekletildiğinde
 eridiği, soğuyunca da yeniden katılaştığının fark edilmesi, metalurjideki en önemli
 buluş olmuştur. Kalkolitik Çağ’la beraber, başta bakır olmak üzere madenler
 işletilerek süs eşyasından savunma silahlarına kadar tüm alanlarda kullanılmaya
 başlanmıştır. Neolitikten Kalkolitiğe kadar en çok talep edilen ve kullanılan bakır,
 Kalkolitiğin sonlarına doğru, yavaş yavaş yerini daha az kırılgan olan arsenikli
 bakır, altın, gümüş, bronz ve demire bırakmıştır. Maden işçiliğinin üst seviyeye
 çıktığı Tunç Çağı’nda bir bakır-kalay alaşımı olan tuncun elde edilmesi maden
 sanatı için yeni bir milat olmuştur.
 Tunç Çağı’ndaki gelişmeler, metal eserlerin çeşitliliği ve sayısını
 artırmıştır. Tekli kalıpların yanı sıra çoklu kalıpların da kullanılmaya başlandığı bu
 dönemde, Anadolu’da bir önceki dönemde bilinen yapım ve süsleme tekniklerinin
 daha da geliştirildiği görülür. Gümüş kullanımının yaygınlaştığı Tunç Devrinde, farklı malzemenin bir arada kullanıldığı yapıtlar dikkat çeker. Alacahöyük,
 Kayapınar, Eskiyapar, Mahmatlar, Alişar, Dündartepe, Horoztepe, Hasanoğlan ve
 Troia gibi belli başlı merkezlerde ele geçen buluntular, Tunç Çağı’nda
 Anadolu’nun maden sanatında ulaşmış olduğu seviyeyi gösteren buluntulardan
 bazılarıdır.
 Tunç Çağı Anadolu’sunun güçlü uygarlıklarından Hititlerin, demir-karbon
 karışımı olan çeliği icat etmeleri ve demir cevherini arıtmalarıyla dövme demiri
 elde etmeleri, M.Ö. 2. binin ikinci yarısında demirin, Yakın Doğu’nun en değerli
 madenleri arasında yer almasını sağlamıştır. Demirin hem cevher, hem de meteorik
 olarak doğada bol miktarda bulunması ve maliyetinin daha az ve tunca nazaran
 işlenmesinin daha kolay olması, demirin, Demir Çağ’da özellikle alet ve silah
 yapımında tuncun yerini almasında etkili olmuştur.

Makale detayları

TAŞ ÇAĞI’NDAN TUNÇ ÇAĞI’NA ANADOLU’DA MADEN SANATIN GELİŞİMİ VE KULLANIMI

Yazarlar: Oktay Başak

Yayıncı: Ataturk University

Dergi: Journal of Institute of Fine Arts 2008 Vol.0 Issue 21, pp.15-33

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 2/2010

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000713619

Sıklık: Aylık

eISSN: 2687-4288

pISSN: 1300-9206

Sayı

Yazarlar:

Oktay Başak

Yayıncı:

Ataturk University

Dergi:

Journal of Institute of Fine Arts 2008 Vol.0 Issue 21, pp.15-33

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

2/2010

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000713619

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2687-4288

pISSN:

1300-9206