Tanzimat Döneminde Kıbrıs’ta Modern Belediyeciliğin Başlangıcı ve Lefkoşa Belediyesi

Hasan SAMANİ

Makale detayları

Tanzimat Döneminde Kıbrıs’ta Modern Belediyeciliğin Başlangıcı ve Lefkoşa Belediyesi

Yazarlar:

Hasan SAMANİ

Yayıncı:

Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

BELLETEN 2018 Vol.82 Issue 294, pp.587-626

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000932493

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2791-6472

pISSN:

0041-4255

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Cyprus, an Ottoman island as of 1571, was an important port of call in Mediterranean trade during the Tanzimat era, which occupied a unique place in the history of Ottoman modernization. The attempts for modernizing the state resulted in establishment of many new institutions in the Ottoman state. One of them is the modern municipial councils . The process of establishing the modern municipalities that started in Istanbul soon developed including the provinces.The reform attempts aiming to re-establish a centralized administrative mechanism, which was the priority motivation behind the Tanzimat modernization program, the disintegration or languishing of the classical institutions carrying out the municipal services, and the new urban needs in some port cities resulted by the increase of commercial relations between the Ottoman state and the European countries, were the factors shaping the process of establishment of the municipal councils in Cyprus during the Tanzimat Era. The current study in this context is about the establishment conditions of the modern municipal councils in Cyprus during the Tanzimat era and the Municipality of Nicosia in the last years of the Ottoman administration.The study was prepared under three basic headings.The fi rst section contains the Ihtisab institution representing the municipal services in pre-Tanzimat era and its refl ection in Cyprus.In the second part, the establishment process of the modern municipalities in Cyprus was examined during the Tanzimat period in the context of beginning of the Ottoman modern municipality. In the third and last chapter, as of 1877/1878, the operation of the existing municipal organization in Nicosia, the administrative center of the island, was examined.The work mainly relies on the Prime Ministry Ottoman Archive and partly on the Kyrenia National Archives documents. As a result, the Nicosia market council (çarşı meclisi), established by1862, constitutes the beginning of the founding period of modern municipalities in the island. Due to the fact that it was a foreign trade port city of the island, a similar initiative of early municipalities took place in Larnaca (Tuzla), where consuls and foreign merchants were stationed. By 1870, municipal governments were established in Larnaca, Limassol, Kyrenia, Paphos, Famagusta and Kythera districts together with Nicosia which had the largest market of the island besides being the administrative center.

.

 

1571 itibarıyla bir Osmanlı adası olan Kıbrıs, Osmanlı yenileşme tarihinde özgün bir yer işgal eden Tanzimat döneminde, Akdeniz ticaretinde önemli bir uğrak limanı konumundadır. Devleti modernleştirme çabaları Osmanlı devletinde birçok kurumun ilk kez bu dönemde kurulması sonucunu doğurmuştur. Bunlardan bir tanesi de modern belediye idareleridir. İstanbul’da başlayan modern belediyelerin kurulması süreci kısa bir süre sonra Osmanlı taşrasını da kapsayarak gelişmiştir.Tanzimat modernleşmesinin öncelikli hedefi olan mülkî merkeziyetçiliği tesise yönelik reform çabaları, kent hizmetlerini yerine getiren geleneksel kurumların etkinliğini yitirmesi ve devletin Avrupa ekonomisine eklemlenmesi sonucunda artan ticarî faaliyetlerin zorunlu kıldığı yeni kent hizmetleri ihtiyacı, Kıbrıs’ta da belediyelerin kuruluş sürecini şekillendiren etkenler olmuştur. Bu bağlamda mevcut çalışma, Tanzimat döneminde Kıbrıs’ta modern belediye idarelerinin kuruluş şartlarını ve Osmanlı idaresinin adadaki son yıllarında Lefkoşa Belediyesi’ni konu edinmektedir. Çalışma üç temel başlık altında hazırlanmıştır. Birinci bölüm, Tanzimat öncesi dönemde beledî hizmetleri temsil eden İhtisab kurumu ve bunun Kıbrıs’taki yansımalarını içermektedir. İkinci bölümde, Tanzimat döneminde Osmanlı modern belediyeciliğinin başlangıcı çerçevesinde Kıbrıs’ta modern belediyelerin kuruluş süreci irdelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde, 1877/1878 itibarıyla, adanın idari merkezi konumundaki Lefkoşa’da mevcut belediye teşkilatı ile işleyişi incelenmiştir. Çalışmanın temel kaynaklarını, Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Bâb-ı Âli evrakı ile KKTC Girne Milli Arşivi ve Araştırma Dairesi belgeleri oluşturmuştur. Sonuç olarak, 1862 senesine gelindiğinde Lefkoşa’da kurulmuş olan Çarşı Meclisi, adada modern belediyelerin kuruluş sürecinin başlangıcını teşkil etmektedir. Ada’nın dış ticaret limanı olması hasebiyle konsoloslar ile yabancı tüccarın konuşlandığı Tuzla’da da benzer bir erken beledî örgütlenme girişimi söz konusu olmuştur. 1870’e gelindiğinde idari merkez olması yanında adanın en büyük çarşısına sahip Lefkoşa ile birlikte Tuzla, Leymosun, Girne, Baf, Mağusa ve Değirmenlik kazalarında belediye idareleri kurulmuştur.

Makale detayları

Tanzimat Döneminde Kıbrıs’ta Modern Belediyeciliğin Başlangıcı ve Lefkoşa Belediyesi

Yazarlar: Hasan SAMANİ

Yayıncı: Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar: Tarih ve Coğrafya

Dergi: BELLETEN 2018 Vol.82 Issue 294, pp.587-626

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 7/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000932493

Sıklık: Üç Yıllık

eISSN: 2791-6472

pISSN: 0041-4255

Kıbrıs

Belediye

Lefkoşa Belediyesi

Osmanlı

İhtisab

Sayı

Yazarlar:

Hasan SAMANİ

Yayıncı:

Türk Tarih Kurumu

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

BELLETEN 2018 Vol.82 Issue 294, pp.587-626

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000932493

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2791-6472

pISSN:

0041-4255