Türkiye’de Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi: 1961–2003

Ahmet Öner KURT; Tayyar ŞAŞMAZ

Makale detayları

Türkiye’de Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi: 1961–2003

Yazarlar:

Ahmet Öner KURT | Tayyar ŞAŞMAZ

Yayıncı:

Mersin University

Dergi:

Mersin University School of Medicine Lokman Hekim Journal of History of Medicine and Folk Medicine 2012 Vol.2 Issue 1, pp.21-30

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000561788

Sıklık:

Aylık

eISSN:

1309-8004

Özet:

 

The main purpose of health care services and the science of medicine is to
  protect individuals and societies against illnesses. The presence of primary
  health care units that provide protective health services sufficiently and
  comprehensively is therefore crucial. In Turkey, primary health care services
  were carried out by vertical health institutions and state health centers until
  1961. The Law No. 224 on the Socialization of Health Services passed in 1961
  aimed to socialize health services by employing a horizontal organizational
  structure.
  Along with the socialization of health services, a district-based model
  providing mass services was adopted, and the protective health services
  were prioritized. The main principle of the socialization of health services
  was to provide free, equal and permanent health services for all in health
  care centers where an extensive team of health care professionals worked
  full-time. This socialist change was also meant to ensure integration and
  gradation in health services. The implementation of this law started in 1963
  in Muş. By 1981, 41 cities had socialized health services, and it was declared
  that the health services were socialized in all cities in 1983.
  The fact that three international documents declared in the following years,
  namely “Alma Ata Declaration” (1978), “Health for all by the Year of 2000”
  (1984), and “Health 21 Targets” (1998) also included the basic principles of
  socialization is sing of how sound and fitting this law was.
  There have always been political objections to the socialization of health
  services, and a complete socialization was never achieved. Among the
  factors that impeded the socialization of health services were the inadequate
  budget allocated by the central governments, lack of necessary equipment
  and infrastructure in the health care centers, absence of qualified human
  resources and managers required by the process of socialization and
  ineffective implementation of the referral system. The process of socialization
  never received the necessary support that would have made possible the
  egalitarian and comprehensive services that the concept of socialized health
  services implies. The process of socialization that started in 1961 virtually
  came to an end with the “Transformation in Health Program” instigated in
  2003.
  In conclusion, the main principles of socialization are still recognized
  internationally. Therefore, governments have to take these principles into
  account to be able to offer modern health services.

 

Sağlık hizmetlerinin ve hekimliğin temel amacı, toplumları ve kişileri
  hastalıklardan korumaktır. Bunun için ülkede koruyucu sağlık hizmetlerini
  eşit ve bütün olarak sunabilecek birinci basamak sağlık hizmetlerinin olması
  gereklidir. Ülkemizde birinci basamak sağlık hizmetleri 1961 yılına kadar dikey
  sağlık örgütleri ve hükümet tabipliği ile yürütülmüştür. 1961 yılında çıkarılan
  224 Sayılı Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkındaki Kanun ile sağlık
  hizmetlerinin yatay bir örgütlenme modeliyle sosyalleştirilmesi amaçlanmıştır.
  Sağlık hizmetlerinin sosyalleştirilmesi ile “dar bölgede geniş tabanlı hizmet”
  modeli ön görülmüş, koruyucu sağlık hizmetlerine önem ve öncelik verilmiştir.
  Sağlık ocaklarında tam süre çalışan geniş bir ekip tarafından sunulan,
  toplumcu anlayış ile, eşit, sürekli, parasız, entegre ve basamaklandırılmış
  sağlık hizmeti Sosyalleştirmenin temel ilkeleri olarak kabul edilmiştir. 1963
  yılında Muş iliyle başlayan ilk uygulama, 1981 yılına kadar 45 ile yayılabilmiş
  ve 1983 yılında diğer illerin de sosyalleştirildiği ilan edilmiştir.
  Sosyalleştirmeden sonraki yıllarda yayımlanan; “Alma Ata Bildirgesi” (1978),
  “2000 Yılı Herkes İçin Sağlık Hedefleri” (1984) ve “Sağlık 21 Hedefleri”
  (1998) gibi uluslararası düzeyde halk sağlığı politikalarını belirleyen üç
  belgenin sosyalleştirmenin temel ilkelerini içermesi de bu sağlık sisteminin
  doğruluğunun göstergesidir.
  Sosyalleştirme, daha hazırlıklarının yapıldığı günlerden itibaren çeşitli
  siyasal engellerle karşılaşmış ve hiç bir zaman tam olarak uygulanmamıştır.
  Merkezi hükümetler tarafından sosyalleştirme için gerekli bütçenin
  çıkarılmaması, sağlık ocaklarının yeterli donanım ve altyapıdan yoksun
  bırakılması, sosyalleştirmenin gereksindiği insan gücü ve yönetici kadrosunun
  yetiştirilmemesi ve sevk sisteminin uygulanmaması sağlık hizmetlerinin
  sosyalleştirilmesini engelleyen faktörlerin başında sayılabilir. Sosyalleştirmeye
  eşitlikçi özünü ortaya çıkarması ve kapsayıcılığını geliştirmesi için gereken
  destek verilmemiştir. Ülkemizde 1961 yılında yasal olarak başlayan
  sosyalleştirme, “Sağlıkta Dönüşüm Programıyla” 2003 yılında fiilen sona
  erdirilmiştir.
  Sonuçta; sosyalleştirmenin temel ilkeleri uluslararası düzeyde halen
  geçerliliğini korumaktadır. Bu ilkeler göz ardı edilerek, çağdaş sağlık hizmeti
  sunumunun olanaklı olmadığı kanısındayız.

Makale detayları

Türkiye’de Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi: 1961–2003

Yazarlar: Ahmet Öner KURT | Tayyar ŞAŞMAZ

Yayıncı: Mersin University

Dergi: Mersin University School of Medicine Lokman Hekim Journal of History of Medicine and Folk Medicine 2012 Vol.2 Issue 1, pp.21-30

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2012

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000561788

Sıklık: Aylık

eISSN: 1309-8004

Sayı

Yazarlar:

Ahmet Öner KURT | Tayyar ŞAŞMAZ

Yayıncı:

Mersin University

Dergi:

Mersin University School of Medicine Lokman Hekim Journal of History of Medicine and Folk Medicine 2012 Vol.2 Issue 1, pp.21-30

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000561788

Sıklık:

Aylık

eISSN:

1309-8004