Usûl Anlayışı Çerçevesinde Debûsî’nin Kelâmî Eğilimi

Hacer YETKİN

Makale detayları

Usûl Anlayışı Çerçevesinde Debûsî’nin Kelâmî Eğilimi

Yazarlar:

Hacer YETKİN

Yayıncı:

Marmara University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

International Journal of Theological and Islamic Studies 2017 Vol.52 Issue 52, pp.27-59

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000538258

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2529-0061

pISSN:

1302-4973

Özet:

 


Abstract: The prominent Hanafi jurist Qadi Abu Zaid al-Dabusi lived in Transoxania,
in the V/XI century, just before the emergence of the classical Hanafi usul works. While
the Iraqi branch of Hanafism was losing its intellectual authority in that era, the Transoxanian
school of Hanafism was taking the place of its Iraqi counterpart. al-Dabusi’s
stand is just at the borderline of the Iraqi and the Transoxanian schools. Outstanding
figures of Transoxanian Hanafism, such as al-Nasafî and Alauddin al-Samarqandi,
criticize al-Dabusi because of his parallel views to the Iraqi Hanafism, which, in turn, is
accused of being under the influence of Mu‘tazilism. The reason why al-Dabusi faced
those critics even more than the Iraqis themselves can be discovered only after exploring
his theological views. The goal of this paper is to determine al-Dabusi’s theological
affiliation by investigating first his views about direct theological disputes and second
his preferences in the methodological debates that reveal his tendencies in his usul work
entitled Taqwīm al-adillah.

.

 


Öz: Hanefî usûlcü Kadı Ebû Zeyd ed-Debûsî (ö. 430/1039), V./XI. asırda, Hanefî usulü-
nün klasiklerinin ortaya çıkmasından hemen önce Mâverâünnehir’de yaşamıştır. Onun
yaşadığı dönemde Hanefîliğin Irak ekolü gittikçe etkisini kaybederken, mezhebin entelektüel
birikimi Mâverâünnehir’e doğru kaymaya başlamıştı. Debûsî, işte bu Irak-Mâ-
verâünnehir ekolleşmesinin ayrım noktasında yer alır. Mâverâünnehir Hanefîliğinin
temsilcisi olan Ebü’l-Muîn en-Nesefî (ö. 508/1115), Alâüddîn es-Semerkandî (ö.
539/1144) gibi bazı âlimler, Mutezilî görüşlere yakınlığı ile bilinen Irak ekolünü takip
ettiği için Debûsî’yi eleştirmişlerdir. Debûsî’nin bu konuda Ebü’l-Hasan el-Kerhî (ö.
340/952) ve Ebû Bekir el-Cessâs (ö. 370/981) gibi Irak Hanefîlerinden daha çok eleştiriye
maruz kalmasını anlayabilmek için, Debûsî’nin kelâm alanındaki görüşlerinin incelenmesi
gerekir. Bu çalışmada, Debûsî’nin usûl eseri Takvîmü’l-edille’de ele aldığı hem
doğrudan kelâm konuları, hem de kelâmda benimsediği ekol hakkında fikir verebilecek
usûl tartışmaları incelenerek, Debûsî’nin kelâmî eğilimi tespit edilmeye ve bu suretle söz
konusu eleştirilerin ardında yatan neden ortaya konulmaya çalışılacaktır

.

Makale detayları

Usûl Anlayışı Çerçevesinde Debûsî’nin Kelâmî Eğilimi

Yazarlar: Hacer YETKİN

Yayıncı: Marmara University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: International Journal of Theological and Islamic Studies 2017 Vol.52 Issue 52, pp.27-59

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2017

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000538258

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2529-0061

pISSN: 1302-4973

Sayı

Yazarlar:

Hacer YETKİN

Yayıncı:

Marmara University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

International Journal of Theological and Islamic Studies 2017 Vol.52 Issue 52, pp.27-59

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2017

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000538258

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2529-0061

pISSN:

1302-4973