Çuvaş Halk Anlatılarında Evin ve Ailenin Koruyucu Güçleri

Cemalettin YAVUZ

Makale detayları

Çuvaş Halk Anlatılarında Evin ve Ailenin Koruyucu Güçleri

Yazarlar:

Cemalettin YAVUZ

Yayıncı:

Bülent BAYRAM

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

İdil Ural Araştırmaları Dergisi 2019 Vol.1 Issue 1, pp.59-81

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000484869

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2687-3680

pISSN:

2667-8500

Özet:

 


Çuvaşların
geleneksel kültüründe –diğer Türk topluluklarına paralel biçimde- bireyin,
ailenin, evin, hayvanların, köyün, doğanın ve insan hayatında bir şekilde yer
bulan her olgunun bir sahibi/koruyucusu vardır. İyi ve kötü ruhlar şeklinde
sınıflandırabileceğimiz bu güçler, insan hayatının ve dünya düzeninin
korunmasına, devam ettirilmesine, karşılaşılan güçlüklerin giderilmesine ya da
yasakları ihlal edenlerin cezalandırılmasına hizmet etmektedirler. Çuvaşların
geleneksel dininde bu kutsal güçler ırǐlar (iyi olanlar) ve usallar
ya da hayarlar (kötü ya da zararlı olanlar) olarak bölümlenebilmektedir.
Ev ve aile hayatının
düzenlenmesinde ve korunmasında da birtakım roller üstlenen özel güçler
bulunmaktadır. Çünkü ev ve aile, geleneksel toplumlarda bireysel ve toplumsal
yaşamın temeli olmanın yanında kâinatın mikro ölçekteki bir modelini teşkil
etmektedir. Bu nedenle evin ve ailenin yaşatılması, evrendeki kozmosun da
sürdürülmesi anlamına gelmektedir. Ev ve ailenin korunup yaşatılmasında görevli
kutsal güçler, Çuvaşlara da bazı sorumluluklar yüklemektedirler. Bu
sorumlulukların ve kuralların ihlali birtakım felaketlere ve musibetlere yol
açmaktadır. Bu
kutsal güçler arasından ev ve aile ile ilgili olan hrsurt, iye ve yrh
adı verilen tanrısal güçler etrafında da mit, efsane, inanış ifadesi gibi
birçok halk anlatısı meydana gelmiştir. Bu çalışmada söz konusu güçler, çeşitli
türdeki halk anlatılarına dayanılarak, özelde Çuvaşların geleneksel dünya
görüşü, genelde Türk mitolojisi bağlamında ele alınıp incelenmiştir. Çalışmanın
sonunda, geleneksel Çuvaş toplumunda evin ve ailenin korunup yaşatılmasının
evrendeki kozmosun sürdürülmesi anlamına geldiği; ele alınan üç tanrısal ruhun
da dişi olarak tasavvur edildiği, üçünün de ateş ve ocak kültüyle ilişkili
olduğu, bunlardan özellikle ikisinin -hrtsurt ve yrh- canlılık, üretkenlik
ve ailenin/soyun devamlılığı bağlamında yer-su ruhlarıyla güçlü bağlara sahip
olduğu sonucuna varılmıştır. 


.

Makale detayları

Çuvaş Halk Anlatılarında Evin ve Ailenin Koruyucu Güçleri

Yazarlar: Cemalettin YAVUZ

Yayıncı: Bülent BAYRAM

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: İdil Ural Araştırmaları Dergisi 2019 Vol.1 Issue 1, pp.59-81

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000484869

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2687-3680

pISSN: 2667-8500

Sayı

Yazarlar:

Cemalettin YAVUZ

Yayıncı:

Bülent BAYRAM

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

İdil Ural Araştırmaları Dergisi 2019 Vol.1 Issue 1, pp.59-81

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000484869

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2687-3680

pISSN:

2667-8500