Mardin’de Kutsal Mekânlara Bağlı Efsaneler ve Evliya Menkıbelerinin Mitik Temellerinden Günümüz İşlevlerine

Şakire ÇELİK BALIKÇI

Makale detayları

Mardin’de Kutsal Mekânlara Bağlı Efsaneler ve Evliya Menkıbelerinin Mitik Temellerinden Günümüz İşlevlerine

Yazarlar:

Şakire ÇELİK BALIKÇI

Yayıncı:

Cyprus International University

Ana Başlıklar:

Folklor

Dergi:

Folklor/Edebiyat 2019 Vol.25 Issue 100, pp.1023-1040

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000418478

eISSN:

2791-6057

pISSN:

1300-7491

Özet:

 


İnsanlığın inanma ihtiyacından doğan kökleri mitik dönemlere kadar uzanan kutsal
değerler, kutsal mekânlar ve keramet ehli olarak görülen veli/evliya tipi Anadolu’nun birçok bölgesinde varlık göstermektedir. Bu inançlar yöreden yöreye bazı
değişiklikler içerse de benzer kültür temellerinden beslendiklerinden benzer ihtiyaçlara da cevap verirler. Bu bağlamda çalışmanın konusunu teşkil eden kutsal
mekânlar, Mardin özelinde veli tipiyle bağlantılı olarak “yatır”/”türbe” şeklinde
adlandırılan veli kişilerin mezarlarının etrafında gelişen rivayetleri kapsamaktadır.
Fakat Mardin’de söz konusu veli kültünden bağımsız olarak da bazı mekânların
halk tarafından kutsal kabul edildiği gözlemlenmiştir. Çalışmanın konusunu,
söz konusu kutsal mekânlar etrafından oluşan evliya menkıbeleri kadar zamanla
kutsallık kazanan mekânlar etrafında oluşan efsaneler de oluşturmaktadır.
Çalışmanın sahasını Mardin il merkezi ve yakın ilçeleri oluşturmaktadır. Saha
çalışmasından elde edilen metinlerin bir kısmı katılımcı gözlemci ve gözlemci konumunda tarafımızdan gerçekleştirilmiştir. Bir diğer kısmı da lisans öğrencileri tarafından gerçekleştirilmiş ve tarafıma yazılı olarak iletilmiştir. Çalışmada
yer alan metinlerle ilgili gerekli bilgi ve izinler hem kaynak kişi hem de derlemecilerden temin edilmiştir. Derleme metinlerinin altında derlemeci ve kaynak
kişi bilgileri mevcuttur. Söz konusu menkıbe ve efsaneler incelendiğinde, bunların
eski Türk inanç ve gelenekleriyle temellendiği görülmektedir. Fakat günümüzde
bu temellerin, pratikleri gerçekleştiren kaynak kişiler tarafından unutulmuş olduğu tespit edilmektedir. İslam inancı, diğer semavi dinler ve eski Türk inançlarının
günümüzde yeni bir boyut kazandığı ve söz konusu kutsal mekânların halkın yine
başka bir boyutta manevi ihtiyaçlarını karşıladıkları merkezlere dönüştüğü tespit
edilmiştir.

.

Makale detayları

Mardin’de Kutsal Mekânlara Bağlı Efsaneler ve Evliya Menkıbelerinin Mitik Temellerinden Günümüz İşlevlerine

Yazarlar: Şakire ÇELİK BALIKÇI

Yayıncı: Cyprus International University

Ana Başlıklar: Folklor

Dergi: Folklor/Edebiyat 2019 Vol.25 Issue 100, pp.1023-1040

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000418478

eISSN: 2791-6057

pISSN: 1300-7491

Sayı

Yazarlar:

Şakire ÇELİK BALIKÇI

Yayıncı:

Cyprus International University

Ana Başlıklar:

Folklor

Dergi:

Folklor/Edebiyat 2019 Vol.25 Issue 100, pp.1023-1040

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000418478

eISSN:

2791-6057

pISSN:

1300-7491