Arslanhane (Ahi Şerafeddin) Cami Mihrap Süslemelerinin Biçim Grameri Metodu ile Analizi

Hacı Abdullah ERDOĞAN; Ebru ERDOGAN

Makale detayları

Arslanhane (Ahi Şerafeddin) Cami Mihrap Süslemelerinin Biçim Grameri Metodu ile Analizi

Yazarlar:

Hacı Abdullah ERDOĞAN | Ebru ERDOGAN

Yayıncı:

Ahmet FİDAN

Ana Başlıklar:

Mimarlık

Dergi:

Kent Akademisi 2022 Vol.15 Issue D.Ü. 2. Uluslararası Mimarlık Sempozyumu Özel Sayısı, pp.91-109

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000520266

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

2146-9229

Özet:

 

Ahi Şerafeddin (Arslanhane) Mosque is one of the Anatolian Seljuk period mosques with wooden pillars and wooden ceilings. The mosque consists of a rectangular-planned sanctuary (harim) floor and a loge (mahfil) floor built with spolia stones provided from Roman and Byzantine period buildings around Ankara. Although exterior façade is plainer, interiors ornamentations are subtle and eye-catching. It is a symbol of architectural elegance with its pulpit (minber), one of the most beautiful examples of woodworking, the ceiling made with the “çantı” technique, and its mihrab consists of the enormous combination of gypsum and tile. The mihrab in the mosque is one of the unique examples of its kind. The wooden “minber” of the mosque is as valuable and extraordinarily beautiful as its mihrab. 
In this study, the mihrab ornaments on the mihrab of Arslanhane (Ahi Şerafeddin) Mosque, which have similar characteristics with the Islamic motifs used in the mosques of the Anatolian Seljuk period, were analysed by the method of shape grammar. This method is an algorithmic design method first introduced by Stiny and Gips in the 1970s, in order to analyse design languages and create different designs in the same style. Shape-grammar studies are generally carried out under three headings. The first and most widely used one is analysis studies. The shape language of Arslanhane (Ahi Şerafeddin) Mosque’s mihrab which have been examined by the analysis method in four sections after mentioning the geometrical orders of the period. As a result of the analysis, rules and rule sets have been revealed for the ornamentations in the mihrab of the mosque. Thus, a foresight about the mathematical infrastructure of the geometric pattern examples of the Arslanhane (Ahi Şerafeddin) Mosque in particular and the Anatolian Seljuk wooden-pillared mosques in general was presented, and a base on which an infinite number of different patterns could be created that were identical in form with these patterns was provided. Also, a contribution has been made to the parametric elements used in the Anatolian Seljuk ornament tradition. It is aimed to form a basis for future restoration works with the determined patterns.

 

Ahi Şerafeddin (Arslanhane) Cami, Anadolu Selçuklu devrinin ahşap direkli ve ahşap tavanlı camilerindendir. Cami, Ankara civarındaki Roma ve Bizans dönemi yapılarından sağlanan devşirme taşlarla yapılmış, dikdörtgen planlı bir harim katı ile bir mahfil katından oluşmaktadır. Dış cephe kurgusu itibariyle daha sade olmasına karşın iç mekân süslemeleri ince ve göz alıcıdır. Ahşap işçiliğinin en güzel örneklerinden biri olan minberi, çantı tekniği ile yapılmış tavanı ve alçı işçiliğiyle çininin muazzam birleşmesinden oluşan mihrabıyla mimari bir zarafetin simgesidir. Caminin ahşap minberi de mihrabı kadar değerli ve fevkalade güzelliktedir. 
Bu çalışmada, Anadolu Selçuklu dönemi camilerinde kullanılan motifler ile benzer özellik gösteren, Arslanhane (Ahi Şerafeddin) Cami mihrap motifleri, biçim grameri metodu ile analiz edilmiştir. Bu metot ilk olarak Stiny ve Gips tarafından 1970’li yıllarda tasarım dillerini çözümlemek ve aynı tarzda yeni tasarımlar oluşturmak amacıyla sunulmuş algoritmik tasarım metodudur. Biçim gramerleri çalışmaları genel olarak üç başlıkta gerçekleştirilir. Bunlardan birincisi ve en çok kullanılanı analiz çalışmalarıdır. Analiz yöntemiyle incelenen Arslanhane (Ahi Şerafeddin) Cami mihrap motifleri, döneme ait geometrik düzen anlayışından bahsedildikten sonra, dört bölümde analiz edilmiştir. Analizler sonucu caminin mihrabında görülen bezemeler için kural ve kural setleri ortaya konulmuştur. Böylece özelde Arslanhane (Ahi Şerafeddin) Cami, genelde ise Anadolu Selçuklu mihraplarındaki geometrik örüntü örneklerinin hem matematiksel altyapısı hakkında bir öngörü sunulmuş, hem de bu örüntülerle biçim bakımından özdeşlikler taşıyan sonsuz sayıda çeşitli örüntüler oluşturulabileceği bir taban sunulmuştur. Genelde ise Anadolu Selçuklu süsleme geleneğinde kullanılan parametrik unsurlara bir katkı konulmuştur. Tespit edilen örüntülerle gelecekte yapılacak restorasyon çalışmalarına altlık oluşturması amaçlanmıştır.

Makale detayları

Arslanhane (Ahi Şerafeddin) Cami Mihrap Süslemelerinin Biçim Grameri Metodu ile Analizi

Yazarlar: Hacı Abdullah ERDOĞAN | Ebru ERDOGAN

Yayıncı: Ahmet FİDAN

Ana Başlıklar: Mimarlık

Dergi: Kent Akademisi 2022 Vol.15 Issue D.Ü. 2. Uluslararası Mimarlık Sempozyumu Özel Sayısı, pp.91-109

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 8/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000520266

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 2146-9229

Sayı

Yazarlar:

Hacı Abdullah ERDOĞAN | Ebru ERDOGAN

Yayıncı:

Ahmet FİDAN

Ana Başlıklar:

Mimarlık

Dergi:

Kent Akademisi 2022 Vol.15 Issue D.Ü. 2. Uluslararası Mimarlık Sempozyumu Özel Sayısı, pp.91-109

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

8/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000520266

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

2146-9229