XVII. Yüzyıl Batılı Seyyahların Eserlerinde ve Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Etnik Klişeleştirme

Esma ÇAKIR

Makale detayları

XVII. Yüzyıl Batılı Seyyahların Eserlerinde ve Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Etnik Klişeleştirme

Yazarlar:

Esma ÇAKIR

Yayıncı:

Celal ÖNEY

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

Journal of History and Future 2022 Vol.8 Issue 2, pp.499-514

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000627580

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2458-7672

Özet:

 

In the seventeenth century, compared to other times, a large number of European travelers visited the Ottoman Empire and published these visits in the form of travelogues, a genre that was widely read in Europe at that time. While this is the situation in Europe, there was  no printing press in the Ottoman Empire yet; it was not common to travel without a compelling reason such as public work  or business. The visits of European travelers to the Ottoman Empire lead them to observe the Ottoman society and the members of the Ottoman society to observe them.. While reading the European side of these observations from travel books, it is possible to read the Ottoman side from the travel book of Evliya Çelebi, which is the only work of this scale currently known. Looking at these observations, it is seen that each side defines the other with a set of stereotypes that are mostly ungrounded . The use of the term "ethnic stereotyping" in studies in the field belongs to Robert Dankoff. Some of these clichés have  lost  in  time, and some have paved the way for ethnic and religious stereotypes that exist today. Our aim in this study is to identify these ethnic-based stereotypes used by some Western travelers who visited the Ottoman lands in the seventeenth century, and Evliya Çelebi and to compare the ways in which the parties perceive each other.
As a result of the research, it was seen that; Western travelers in the seventeenth century had various prejudices about not only Turks living here but also other Christian groups, and these prejudices led to some stereotypes. However, a similar attitude is also valid for Evliya Çelebi for the same period. Evliya Çelebi also used various stereotypes related to many ethnic groups, including Turks.

 

XVII. Yüzyıl’da diğer zamanlara nazaran oldukça çok sayıda Avrupalı seyyah Osmanlı İmparatorluğunu ziyaret etmiş ve bu ziyaretlerini de o sırada Avrupa’da çokça okunan bir tür olan seyahatname şekline getirerek yayınlamıştır. Avrupa’da durum bu iken Osmanlıda henüz matbaa yoktur, seyahatname yazmak şöyle dursun kamu görevi ya da ticaret gibi zorlayıcı bir sebep olmaksızın seyahat etmek çokça rastlanır bir durum değildir. Avrupalı seyyahların Osmanlıyı ziyaretleri, hem onların Osmanlı toplumunu hem de Osmanlı toplumundaki fertlerin onları gözlemlemesine yol açar. İşte bu gözlemlerin Avrupalı tarafını seyahatnamelerden okurken Osmanlı tarafına ilişkin olanları şu anda bilinen bu ölçekteki tek eser olan Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde görmek mümkündür. Bu gözlemlere bakıldığında her bir tarafın diğerini, çoğunlukla mesnedi olmayan bir takım klişelerle tanımladıkları görülmektedir. Bu alandaki çalışmalarda “etnik klişeleştirme” teriminin kullanımı Robert Dankoff’a aittir. Bu klişelerden bazıları zamana yenik düşmüş bazıları ise günümüzde var olan etnik ve dinî klişelere zemin hazırlamıştır. Bizim bu çalışmada amacımız XVII. Yüzyılda Osmanlı topraklarını ziyaret eden bazı Batılı seyyahların ve Evliya Çelebi'nin kullandığı etnik kökene dayalı bu klişelerin tespiti ve bunlar üzerinden tarafların birbirlerini algılayış biçimlerini karşılaştırmaktır.
Araştırma sonucunda görülmüştür ki; ilgili dönemde Osmanlı ülkesini ziyaret eden batılı seyyahlar sadece burada yaşayan Türkler değil Hıristiyan başka gruplarla ilgili de çeşitli önyargılara sahiptirler ve bu önyargılar bir takım klişeleştirmelere yol açmıştır. Bununla birlikte aynı dönem için benzer bir tutum Evliya Çelebi için de geçerlidir. Evliya Çelebi de Türkler dahil olmak üzere, bir çok etnik grupla ilgili çeşitli klişeler kullanmıştır.

Makale detayları

XVII. Yüzyıl Batılı Seyyahların Eserlerinde ve Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Etnik Klişeleştirme

Yazarlar: Esma ÇAKIR

Yayıncı: Celal ÖNEY

Ana Başlıklar: Tarih ve Coğrafya

Dergi: Journal of History and Future 2022 Vol.8 Issue 2, pp.499-514

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000627580

Sıklık: Üç Aylık

eISSN: 2458-7672

Sayı

Yazarlar:

Esma ÇAKIR

Yayıncı:

Celal ÖNEY

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

Journal of History and Future 2022 Vol.8 Issue 2, pp.499-514

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000627580

Sıklık:

Üç Aylık

eISSN:

2458-7672