KÖKTÜRK HARFLİ YAZITLARDAKİ ‘ESİZ’ KELİMESİ ÜZERİNE

Nurdin USEEV

Makale detayları

KÖKTÜRK HARFLİ YAZITLARDAKİ ‘ESİZ’ KELİMESİ ÜZERİNE

Yazarlar:

Nurdin USEEV

Yayıncı:

Avrasya Yazarlar Birliği

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Dil Araştırmaları 2019 Vol.13 Issue 24, pp.31-42

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000952503

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2757-8003

pISSN:

1307-7821

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Vefat eden şahısın kimlerden, nelerden ayrıldığını, kimlere, nelere doyamadığını, hayatında ne gibi önemli işleri yaptığını, kaç yaşında vefat ettiğini anlatan kısa metinlerden oluşan Köktürk harfli Güney Sibirya Yazıtları’nda, özellikle Yenisey Yazıtları’nda en çok esiz / esizim kelimesi geçmektedir. Bu kelime bilim adamları tarafından farklı şekilde yorumlanmış; bundan dolayı yazıtların tamamı değişik anlam kazanmıştır. Örneğin: T. Tekin ve onun görüşünü kabul eden bilim adamları söz konusu kelimeyi bir acınma ünlemi olarak kabul etmişlerdir. Dolayısıyla onlara göre ‘Kök teŋride kün ay esiz ermiş, esizime adırıltım’ cümlesi ‘Gökyüzünde, güneş ve ay, ne yazık ki, imiş, ne yazık ki, ayrıldım’ şeklinde tercüme edilmektedir. Ancak bu tercümeden bir anlam çıkarmak, cümlenin yapısını tespit etmek mümkün olmamaktadır. Üstelik esiz kelimesinin iyelik ve çokluk ekleri ile çekimlenmiş esizim, esiziŋ, esizlerim kullanımlarının bulunması söz konusu kelimenin çekime girmeden kalıp ifade  olarak kullanılan acınma ünlemi olma ihtimalini zayıflatmaktadır. Bundan dolayı B. Orınbay, R. Alimov gibi bilim adamları esiz kelimesinin “değerli” anlamına gelen bir cins kelime olduğunu düşünmektedirler. Makalemizde esiz kelimesinin leksik anlamı, metinlerdeki kullanımı, morfolojik yapısı ve sentaktik görevi incelenmeye alınmış; çalışma sonucunda söz konusu kelimenin bir acınma ünlemi değil, değerli anlamına sahip bir kelime olduğu sonucuna varılmıştır.

Makale detayları

KÖKTÜRK HARFLİ YAZITLARDAKİ ‘ESİZ’ KELİMESİ ÜZERİNE

Yazarlar:

Nurdin USEEV

Yayıncı:

Avrasya Yazarlar Birliği

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Dil Araştırmaları 2019 Vol.13 Issue 24, pp.31-42

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000952503

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2757-8003

pISSN:

1307-7821

köktürk harfli yazıtlar

yenisey yazıtları

esiz

Sayı

Makale detayları

KÖKTÜRK HARFLİ YAZITLARDAKİ ‘ESİZ’ KELİMESİ ÜZERİNE

Yazarlar: Nurdin USEEV

Yayıncı: Avrasya Yazarlar Birliği

Ana Başlıklar: Dil

Dergi: Dil Araştırmaları 2019 Vol.13 Issue 24, pp.31-42

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000952503

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2757-8003

pISSN: 1307-7821

köktürk harfli yazıtlar

yenisey yazıtları

esiz

Sayı

Yazarlar:

Nurdin USEEV

Yayıncı:

Avrasya Yazarlar Birliği

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

Dil Araştırmaları 2019 Vol.13 Issue 24, pp.31-42

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000952503

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2757-8003

pISSN:

1307-7821