TELHÎS-İ MEHÂSİNÜ’L-EDEB: GELİBOLULU MUSTAFA ÂLÎ’NİN ESERİNİN OSMANZÂDE AHMED TÂİB TARAFINDAN YENİDEN YORUMLANMASI

Süleyman Lokmacı

Makale detayları

TELHÎS-İ MEHÂSİNÜ’L-EDEB: GELİBOLULU MUSTAFA ÂLÎ’NİN ESERİNİN OSMANZÂDE AHMED TÂİB TARAFINDAN YENİDEN YORUMLANMASI

Yazarlar:

Süleyman Lokmacı

Yayıncı:

Ataturk University

Ana Başlıklar:

Genel Türk Tarihi (Diğer)

Dergi:

Tarih ve Tarihçi Vol.3 Issue 2, pp.54-75

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001331326

pISSN:

2822-4930

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Mehâsinül-Âdâb, Devlet adamlarına yönelik ahlakî öğütler içeren önemli bir eserdir. Gelibolulu Mustafa Âlî, bu eseri Câhizin Minhâcüs-sülûk ilâ Âdâbı Sohbetil-mülûk isimli eserini Türkçeye tercüme edip, Osmanlı İmparatorluğuyla ilgili bazı eklemeler yapmak suretiyle hazırlamıştır. Mehâsinül-Âdâb 17. yüzyılda Osman-zâde Ahmed Tâib tarafından özetlenerek Telhîs-i Mehâsinül-Edeb olarak adlandırılmış ve dönemin önemli devlet adamlarından Damat İbrahim Paşaya sunulmuştur. Osman-zâde Ahmed Tâib, Telhîsi hazırlarken Mustafa Âlînin edebî üslubunu ve tarihçiliğini eleştirerek, daha sade ve anlaşılır bir dil kullanmayı tercih etmiştir. Ayrıca Mustafa Âlînin ilmiye sınıfına yönelik eleştirilerini âlimlere saygısızlık olarak gördüğünden telhîste bu eleştirilere yer vermemiştir. Telhîs-i Mehâsinül-Edebde dikkat çeken bir diğer husus ise Osman-zâde Ahmed Tâibin dönemin sosyal ve siyasî atmosferini eleştirmekten çekinmesi ve bu konulara yer vermemesidir. Bu açıdan bakıldığında, Tâibin düşünce dünyası ve edebî anlayışı hakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Çalışmanın amacı, Gelibolulu Mustafa Âlînin Mehâsinül-Âdâb adlı eserinin özeti olan Telhîs-i Mehâsinül-Edeb üzerinde detaylı bir inceleme yaparak, eserin ortaya çıkış sürecini ve içeriğini ortaya koymaktır. Üç bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümde Osman-zâde Ahmed Tâibin hayatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Telhîs-i Mehâsinül-Edebe ait tespit edebildiğimiz nüshalar tanıtılmış, isimlendirilmesi ve muhtevası hakkında bilgi verilmiş, Osman-zâde Ahmed Tâibin Mustafa Âlîye yönelik eleştirileri ve esere yapmış olduğu müdahaleler örneklendirilerek okuyucuya sunulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümü ise Telhîs-i Mehâsinül-Edebin günümüz Türkçesine sadeleştirilmesinden ibarettir. Sadeleştirme yapılırken Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesinde, Bağdatlı Vehbi Koleksiyonunda 1510 no ile kayıtlı bulunan nüsha esas alınmıştır. Sadeleştirme kısmında, metinde yer alan şiirler düz yazı olarak aktarılmış ve hikâyelere yer verilmemiştir.

 Mehâsinül-Âdâb, Devlet adamlarına yönelik ahlakî öğütler içeren önemli bir eserdir. Gelibolulu Mustafa Âlî, bu eseri Câhizin Minhâcüs-sülûk ilâ Âdâbı Sohbetil-mülûk isimli eserini Türkçeye tercüme edip, Osmanlı İmparatorluğuyla ilgili bazı eklemeler yapmak suretiyle hazırlamıştır. Mehâsinül-Âdâb 17. yüzyılda Osman-zâde Ahmed Tâib tarafından özetlenerek Telhîs-i Mehâsinül-Edeb olarak adlandırılmış ve dönemin önemli devlet adamlarından Damat İbrahim Paşaya sunulmuştur. Osman-zâde Ahmed Tâib, Telhîsi hazırlarken Mustafa Âlînin edebî üslubunu ve tarihçiliğini eleştirerek, daha sade ve anlaşılır bir dil kullanmayı tercih etmiştir. Ayrıca Mustafa Âlînin ilmiye sınıfına yönelik eleştirilerini âlimlere saygısızlık olarak gördüğünden telhîste bu eleştirilere yer vermemiştir. Telhîs-i Mehâsinül-Edebde dikkat çeken bir diğer husus ise Osman-zâde Ahmed Tâibin dönemin sosyal ve siyasî atmosferini eleştirmekten çekinmesi ve bu konulara yer vermemesidir. Bu açıdan bakıldığında, Tâibin düşünce dünyası ve edebî anlayışı hakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Çalışmanın amacı, Gelibolulu Mustafa Âlînin Mehâsinül-Âdâb adlı eserinin özeti olan Telhîs-i Mehâsinül-Edeb üzerinde detaylı bir inceleme yaparak, eserin ortaya çıkış sürecini ve içeriğini ortaya koymaktır. Üç bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümde Osman-zâde Ahmed Tâibin hayatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Telhîs-i Mehâsinül-Edebe ait tespit edebildiğimiz nüshalar tanıtılmış, isimlendirilmesi ve muhtevası hakkında bilgi verilmiş, Osman-zâde Ahmed Tâibin Mustafa Âlîye yönelik eleştirileri ve esere yapmış olduğu müdahaleler örneklendirilerek okuyucuya sunulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümü ise Telhîs-i Mehâsinül-Edebin günümüz Türkçesine sadeleştirilmesinden ibarettir. Sadeleştirme yapılırken Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesinde, Bağdatlı Vehbi Koleksiyonunda 1510 no ile kayıtlı bulunan nüsha esas alınmıştır. Sadeleştirme kısmında, metinde yer alan şiirler düz yazı olarak aktarılmış ve hikâyelere yer verilmemiştir.

 Mehâsinül-Âdâb, Devlet adamlarına yönelik ahlakî öğütler içeren önemli bir eserdir. Gelibolulu Mustafa Âlî, bu eseri Câhizin Minhâcüs-sülûk ilâ Âdâbı Sohbetil-mülûk isimli eserini Türkçeye tercüme edip, Osmanlı İmparatorluğuyla ilgili bazı eklemeler yapmak suretiyle hazırlamıştır. Mehâsinül-Âdâb 17. yüzyılda Osman-zâde Ahmed Tâib tarafından özetlenerek Telhîs-i Mehâsinül-Edeb olarak adlandırılmış ve dönemin önemli devlet adamlarından Damat İbrahim Paşaya sunulmuştur. Osman-zâde Ahmed Tâib, Telhîsi hazırlarken Mustafa Âlînin edebî üslubunu ve tarihçiliğini eleştirerek, daha sade ve anlaşılır bir dil kullanmayı tercih etmiştir. Ayrıca Mustafa Âlînin ilmiye sınıfına yönelik eleştirilerini âlimlere saygısızlık olarak gördüğünden telhîste bu eleştirilere yer vermemiştir. Telhîs-i Mehâsinül-Edebde dikkat çeken bir diğer husus ise Osman-zâde Ahmed Tâibin dönemin sosyal ve siyasî atmosferini eleştirmekten çekinmesi ve bu konulara yer vermemesidir. Bu açıdan bakıldığında, Tâibin düşünce dünyası ve edebî anlayışı hakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Çalışmanın amacı, Gelibolulu Mustafa Âlînin Mehâsinül-Âdâb adlı eserinin özeti olan Telhîs-i Mehâsinül-Edeb üzerinde detaylı bir inceleme yaparak, eserin ortaya çıkış sürecini ve içeriğini ortaya koymaktır. Üç bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümde Osman-zâde Ahmed Tâibin hayatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Telhîs-i Mehâsinül-Edebe ait tespit edebildiğimiz nüshalar tanıtılmış, isimlendirilmesi ve muhtevası hakkında bilgi verilmiş, Osman-zâde Ahmed Tâibin Mustafa Âlîye yönelik eleştirileri ve esere yapmış olduğu müdahaleler örneklendirilerek okuyucuya sunulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümü ise Telhîs-i Mehâsinül-Edebin günümüz Türkçesine sadeleştirilmesinden ibarettir. Sadeleştirme yapılırken Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesinde, Bağdatlı Vehbi Koleksiyonunda 1510 no ile kayıtlı bulunan nüsha esas alınmıştır. Sadeleştirme kısmında, metinde yer alan şiirler düz yazı olarak aktarılmış ve hikâyelere yer verilmemiştir.

 Mehâsinül-Âdâb, Devlet adamlarına yönelik ahlakî öğütler içeren önemli bir eserdir. Gelibolulu Mustafa Âlî, bu eseri Câhizin Minhâcüs-sülûk ilâ Âdâbı Sohbetil-mülûk isimli eserini Türkçeye tercüme edip, Osmanlı İmparatorluğuyla ilgili bazı eklemeler yapmak suretiyle hazırlamıştır. Mehâsinül-Âdâb 17. yüzyılda Osman-zâde Ahmed Tâib tarafından özetlenerek Telhîs-i Mehâsinül-Edeb olarak adlandırılmış ve dönemin önemli devlet adamlarından Damat İbrahim Paşaya sunulmuştur. Osman-zâde Ahmed Tâib, Telhîsi hazırlarken Mustafa Âlînin edebî üslubunu ve tarihçiliğini eleştirerek, daha sade ve anlaşılır bir dil kullanmayı tercih etmiştir. Ayrıca Mustafa Âlînin ilmiye sınıfına yönelik eleştirilerini âlimlere saygısızlık olarak gördüğünden telhîste bu eleştirilere yer vermemiştir. Telhîs-i Mehâsinül-Edebde dikkat çeken bir diğer husus ise Osman-zâde Ahmed Tâibin dönemin sosyal ve siyasî atmosferini eleştirmekten çekinmesi ve bu konulara yer vermemesidir. Bu açıdan bakıldığında, Tâibin düşünce dünyası ve edebî anlayışı hakkında önemli ipuçları sunmaktadır. Çalışmanın amacı, Gelibolulu Mustafa Âlînin Mehâsinül-Âdâb adlı eserinin özeti olan Telhîs-i Mehâsinül-Edeb üzerinde detaylı bir inceleme yaparak, eserin ortaya çıkış sürecini ve içeriğini ortaya koymaktır. Üç bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümde Osman-zâde Ahmed Tâibin hayatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Telhîs-i Mehâsinül-Edebe ait tespit edebildiğimiz nüshalar tanıtılmış, isimlendirilmesi ve muhtevası hakkında bilgi verilmiş, Osman-zâde Ahmed Tâibin Mustafa Âlîye yönelik eleştirileri ve esere yapmış olduğu müdahaleler örneklendirilerek okuyucuya sunulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümü ise Telhîs-i Mehâsinül-Edebin günümüz Türkçesine sadeleştirilmesinden ibarettir. Sadeleştirme yapılırken Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesinde, Bağdatlı Vehbi Koleksiyonunda 1510 no ile kayıtlı bulunan nüsha esas alınmıştır. Sadeleştirme kısmında, metinde yer alan şiirler düz yazı olarak aktarılmış ve hikâyelere yer verilmemiştir.

Makale detayları

TELHÎS-İ MEHÂSİNÜ’L-EDEB: GELİBOLULU MUSTAFA ÂLÎ’NİN ESERİNİN OSMANZÂDE AHMED TÂİB TARAFINDAN YENİDEN YORUMLANMASI

Yazarlar:

Süleyman Lokmacı

Yayıncı:

Ataturk University

Ana Başlıklar:

Genel Türk Tarihi (Diğer)

Dergi:

Tarih ve Tarihçi Vol.3 Issue 2, pp.54-75

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001331326

pISSN:

2822-4930

Osmanlı Tarihçiliği

Gelibolulu Mustafa Âlî

Osman-zâde Ahmed Tâib

Mehâsinü’l-Âdâb

Telhîs-i Mehâsinü’l-Edeb.

Sayı

Makale detayları

TELHÎS-İ MEHÂSİNÜ’L-EDEB: GELİBOLULU MUSTAFA ÂLÎ’NİN ESERİNİN OSMANZÂDE AHMED TÂİB TARAFINDAN YENİDEN YORUMLANMASI

Yazarlar: Süleyman Lokmacı

Yayıncı: Ataturk University

Ana Başlıklar: Genel Türk Tarihi (Diğer)

Dergi: Tarih ve Tarihçi Vol.3 Issue 2, pp.54-75

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2024

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001331326

pISSN: 2822-4930

Osmanlı Tarihçiliği

Gelibolulu Mustafa Âlî

Osman-zâde Ahmed Tâib

Mehâsinü’l-Âdâb

Telhîs-i Mehâsinü’l-Edeb.

Sayı

Yazarlar:

Süleyman Lokmacı

Yayıncı:

Ataturk University

Ana Başlıklar:

Genel Türk Tarihi (Diğer)

Dergi:

Tarih ve Tarihçi Vol.3 Issue 2, pp.54-75

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2024

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001331326

pISSN:

2822-4930