Kiziroğlu Mu, Mısıroğlu Mu? Hasım Mı, Hısım Mı? Köroğlu’nun Anadolu ve İran Türkleri Anlatmalarında Bir Kahramanın İsim ve Rol Karmaşası

Fazıl ÖZDAMAR

Makale detayları

Kiziroğlu Mu, Mısıroğlu Mu? Hasım Mı, Hısım Mı? Köroğlu’nun Anadolu ve İran Türkleri Anlatmalarında Bir Kahramanın İsim ve Rol Karmaşası

Yazarlar:

Fazıl ÖZDAMAR

Yayıncı:

Mehmet ÖZDEMİR

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2021 Vol.5 Issue 3, pp.132-169

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000863454

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2618-6349

pISSN:

2618-6349

Anahtar kelimeler:

Özet:

 


Koroghlu is the only epic story that is widely known among Kipchaks and Karluks, especially the Oghuz Turks, and the neighbouring nations who had political and cultural relations with these Turkic groups in the great geography called the Turkic World Koroghlu Epic, which is formed around a hero named Koroghlu, which means "the son of a blind person" or "Goroglu" meaning “the son of the tomb”, Koroghlu, who established an order in Camlibel with his warriors fights the enemies outside of Camlibel.

This study is limited to an analysis on Mustafa Bey, a hero of the epic in question, based on the Anatolian and Iranian Turks variants. In the Anatolian variants of the epic story, Mustafa Bey, who is sometimes referred to as Kiziroghlu and sometimes as Koroghlu's "kin" and sometimes "his enemy", is also referred to as "Cairo Pasa Misiroghlu" or "Teke Turkmenli" in Iranian Turks variants other than Kiziroghlu. As in Anatolian variants of the story, Mustafa Bey is sometimes the "kin" and sometimes the "enemy" of Koroghlu in the variants among Iranian Turks.

In this study, the confusion about Mustafa Bey, known as Kiziroghlu and Misiroghlu in various branches of the Koroghlu Epic, both in his name, in his role, and the region he ruled in the epic story, is examined in the sample of the Anatolian and Iranian texts of the epic in question.

.

 


Türk Dünyası adı verilen büyük coğrafyada başta Oğuz Türkleri olmak üzere Kıpçak ve Karluk gruplarında ve bu Türk gruplarıyla siyasi ve kültürel ilişkide bulunmuş komşu milletlerin anlatı geleneklerinde görülen ve bu denli geniş bir coğrafyaya yayılan tek destan Köroğlu’dur. Türk lehçelerinde kör kişinin oğlu anlamına gelen Köroğlu ya da mezarın oğlu anlamındaki Goroğlu kelimeleriyle adlandırılan bir kahramanın etrafında teşekkül eden Köroğlu Destanı’nda, etrafında topladığı Delileriyle/Keleşleriyle birlikte Çamlıbel’de bir düzen kuran Köroğlu’nun, hem kendisinin hem de Delilerinin Çamlıbel dışındaki dünyaya seferleri anlatılmaktadır.

Bu inceleme Anadolu ve İran Türkleri anlatmaları temelinde söz konusu destanın bir kahramanı olan Mustafa Bey’le sınırlandırılmıştır. Destanın Anadolu varyantlarında bazen Köroğlu’nun “hısmı”; bazense “hasmı” olarak geçen ve sadece Kiziroğlu namıyla anılan Mustafa Bey, İran Türkleri anlatmalarında Kiziroğlu namı dışında Kahire Paşası Mısıroğlu ya da Teke Türkmenli namıyla anılmakta ve Anadolu’da olduğu gibi bu bölgedeki anlatmalarda da Mustafa Bey, Köroğlu’nun bazen “hısmı” bazen de “hasmı” durumundadır.

Bu bağlamda incelemede Köroğlu Destanı’nın çeşitli kollarında Kiziroğlu ve Mısıroğlu namlarıyla anılan Mustafa Bey’in, hem adındaki hem rolündeki hem de hüküm sürdüğü bölgedeki karmaşa, söz konusu destanın Anadolu ve İran metinleri örnekleminde ele alınacaktır.

.

Makale detayları

Kiziroğlu Mu, Mısıroğlu Mu? Hasım Mı, Hısım Mı? Köroğlu’nun Anadolu ve İran Türkleri Anlatmalarında Bir Kahramanın İsim ve Rol Karmaşası

Yazarlar: Fazıl ÖZDAMAR

Yayıncı: Mehmet ÖZDEMİR

Ana Başlıklar: Edebiyat

Dergi: Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2021 Vol.5 Issue 3, pp.132-169

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000863454

Sıklık: Aylık

eISSN: 2618-6349

pISSN: 2618-6349

Köroğlu Destanı

Mustafa Bey

Hasım

Hısım

Sayı

Yazarlar:

Fazıl ÖZDAMAR

Yayıncı:

Mehmet ÖZDEMİR

Ana Başlıklar:

Edebiyat

Dergi:

Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi 2021 Vol.5 Issue 3, pp.132-169

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000863454

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2618-6349

pISSN:

2618-6349