Acem Ali Kimdir? Osmanlı Dönemi Hassa Baş Mimarı Alaeddin Ali b. Abdullah’ın Kişiliği ve Mesleki Kimliği Üzerine Bir İnceleme

Hüseyin Gürsel BİLMİŞ

Makale detayları

Acem Ali Kimdir? Osmanlı Dönemi Hassa Baş Mimarı Alaeddin Ali b. Abdullah’ın Kişiliği ve Mesleki Kimliği Üzerine Bir İnceleme

Yazarlar:

Hüseyin Gürsel BİLMİŞ

Yayıncı:

Kyrgyz-Turkish Manas University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

MANAS Journal of Social Studies 2020 Vol.9 Issue 2, pp.1089-1100

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000530313

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1694-7215

Özet:

 


In the years when the Ottoman State became Empire, Ajam Ali [ʿAjam ʿAli] and Mimar Sinan were the two great architects, and Ayas Pasha and Lütfi Pasha were two politicians of the then. There are various contradictory information in the related contemporary literature concerning Ajam Ali who was the chief architect before Mimar Sinan. According to the common two views, Ajam Ali is a formerly captive architect brought from Tabriz, or He is one of the resident architects who worked in Amasya during the period of Bayezid II and later brought to Istanbul. There is also no consensus on the date of death of Ajam Ali and the date of which Mimar Sinan became the chief architect. In this article, we examined different views on Ajam Ali's life and his career as an architect in the related literature, and based on the data provided by Rıfkı Melul Meric through archival documents about Ajam Ali and his two waqfiyas, we tried to clarify the issue. We concluded that Ajam Ali, a Muslim convert as stated in waqfiyas and archival documents, continued the vast majority of his 36-year career in architecture (1503-1539) in the Ottoman Empire as a chief architect until his death, that there is no solid evidence on the claim that “he is an Iranian architect brought from Tabriz” inspired by his nickname “Acem”, and that he may most probably have arrived in Amasya long before Tabriz Campaign of Selim I.

.

 


Osmanlı Devletinin imparatorluğa dönüştüğü yıllarda Acem Ali ve Mimar
Sinan dönemin iki büyük mimarı, Ayas Paşa ve Lütfi Paşa ise iki siyaset
adamıdır. Mimar Sinan’dan önceki mimarbaşı olan Acem Ali hakkında ilgili
literatürde birbirinden oldukça farklı bilgiler bulunmaktadır. Yaygın iki
görüşe göre Acem Ali ya Tebriz’den getirilen esir bir mimardır ya da, II. Bayezid
döneminde Amasya’da mimarlık yapan, daha sonra İstanbul’a getirilen mimarlardan
biridir. Yine, Acem Ali’nin ölüm tarihi ile Mimar Sinan’ın mimarbaşı olduğu
tarih konusunda da kaynaklarda bir uzlaşının olmadığı görülmektedir. Bu
makalede, Acem Ali’nin yaşamı ve mimarlığına ilişkin farklı tespitler
incelenerek, dökümleri yapılan iki vakfiye ile Rıfkı Melül Meriç’in arşiv
belgelerine dayalı verileri üzerinden konuya açıklık getirilmeye çalışılmıştır.
Vakfiyeler ve Arşiv belgeleri esas alındığında mühtedi olduğu anlaşılan Acem
Ali’nin Osmanlı hizmetindeki 36 yıllık mimarlık kariyerinin (1503-1539) büyük bir
kısmını mimarbaşı olarak vefatına kadar sürdürdüğü, lakabına istinaden Acem
Ali’nin “Tebriz’den getirilen İranlı bir mimar olduğu” şeklinde literatürde
sıkça tekrarlanan bilginin ciddi bir kanıta dayanmadığı, Yavuz’un Tebriz
seferinin çok öncesinde Amasya’ya gelmiş olmasının daha güçlü bir ihtimal
olduğu sonucuna varılmıştır.

.

Makale detayları

Acem Ali Kimdir? Osmanlı Dönemi Hassa Baş Mimarı Alaeddin Ali b. Abdullah’ın Kişiliği ve Mesleki Kimliği Üzerine Bir İnceleme

Yazarlar: Hüseyin Gürsel BİLMİŞ

Yayıncı: Kyrgyz-Turkish Manas University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: MANAS Journal of Social Studies 2020 Vol.9 Issue 2, pp.1089-1100

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000530313

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 1694-7215

Sayı

Yazarlar:

Hüseyin Gürsel BİLMİŞ

Yayıncı:

Kyrgyz-Turkish Manas University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

MANAS Journal of Social Studies 2020 Vol.9 Issue 2, pp.1089-1100

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000530313

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1694-7215