NECİP FAZIL KISAKÜREK’İN SABIR TAŞI ADLI OYUNUNDA HALK KÜLTÜRÜ UNSURLARI VE ARKETİPSEL AÇIDAN ELEŞTİRİSİ

Veli Kılıçarslan

Makale detayları

NECİP FAZIL KISAKÜREK’İN SABIR TAŞI ADLI OYUNUNDA HALK KÜLTÜRÜ UNSURLARI VE ARKETİPSEL AÇIDAN ELEŞTİRİSİ

Yazarlar:

Veli Kılıçarslan

Yayıncı:

Ataturk University

Ana Başlıklar:

Sanat ve Edebiyat | Kültürel çalışmalar

Dergi:

Culture and Civilization Vol.1 Issue 4, pp.40-50

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001288156

pISSN:

2791-948X

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Psikoloji biliminin gelişme gösterdiği, yeni fikirlerin ortaya çıktığı evre, Freud ve öğrencilerinin çalışmalarıyla başlamıştır. Jung, Freuddan farklı olan düşüncelerini önceleri gizlemeyi tercih etmiş, daha sonra ise, kendi ekolünü oluşturma yolunda adımlar atmıştır. Psikanalizde temel noktalar cinsellik ve kişinin şahsına münhasır olan bilinçdışıdır. Jung, fikirlerini bu temel noktadan hareketle geliştirmiştir. Ona göre, cinsellik, her şeyin sebebi değildir, o sadece yaşamsal bir gücü göstermektedir. Jungun bu temel noktadaki yorumunun ardından, Freuddan ayrıldığı ve özgünlük gösteren asıl düşüncesi, kolektif bilinçdışı üzerine kuruludur. İnsanın bilinçdışının daha derininde tüm insanlığın mirasını barındıran psişik bir yapıdan söz etmektedir. Ayrıca Jung, masalların bir ruha sahip olduğu fikrindedir. Masalların ruhu da kuşkusuz insan ruhunu ifade etmektedir. Bu durumda eğer masalların bir ruhu varsa ve insanlığın kolektif bilinçdışındaki arketiplere denk geliyorsa, masalların analitik psikoloji ile değerlendirilmesinin yolu açılmış demektir. Sabır Taşı, Necip Fazılın eserinin başında da belirttiği gibi, eski bir Türk masalından uyarlanmıştır. Bu nedenle eserin yapısında var olan masal unsurları, mitolojik ve arketipsel açıdan eseri kolektif bilinçdışının bir ürünü hâline getirmektedir. Necip Fazıl; büyülü, esrarlı dört köşe olarak gördüğü tiyatroya eğlenceli bir görev biçmiştir. Bu bakımdan insanları eğitebilen tiyatro ile aynı özelliğe sahip olan masal arasında bir benzerlik bulunduğu ileri sürülebilir. Masalların barındırdığı semboller değerlendirildiğinde rüya-mit-masal üçgenindeki ilişkilere kapı aralandığı gözlenmektedir. Hayali kahramanlar, cin, peri, dev gibi olağanüstü varlıklar, masalın zenginliğini gösterir olmalarının yanı sıra mitolojik birer unsur olmaları nedeniyle kolektif bilinçdışının arketiplerinin ortaya çıkarılabilmesi için analitik psikoloji ile çözümlenmeye uygundurlar. Dolayısıyla bu çalışmada, Necip Fazılın Sabır Taşı isimli oyununun halk kültürü unsurları yönünden zengin olması göz önünde bulundurulmuş ve arketipsel açıdan değerlendirmeye tabi tutulmuştur.

 Psikoloji biliminin gelişme gösterdiği, yeni fikirlerin ortaya çıktığı evre, Freud ve öğrencilerinin çalışmalarıyla başlamıştır. Jung, Freuddan farklı olan düşüncelerini önceleri gizlemeyi tercih etmiş, daha sonra ise, kendi ekolünü oluşturma yolunda adımlar atmıştır. Psikanalizde temel noktalar cinsellik ve kişinin şahsına münhasır olan bilinçdışıdır. Jung, fikirlerini bu temel noktadan hareketle geliştirmiştir. Ona göre, cinsellik, her şeyin sebebi değildir, o sadece yaşamsal bir gücü göstermektedir. Jungun bu temel noktadaki yorumunun ardından, Freuddan ayrıldığı ve özgünlük gösteren asıl düşüncesi, kolektif bilinçdışı üzerine kuruludur. İnsanın bilinçdışının daha derininde tüm insanlığın mirasını barındıran psişik bir yapıdan söz etmektedir. Ayrıca Jung, masalların bir ruha sahip olduğu fikrindedir. Masalların ruhu da kuşkusuz insan ruhunu ifade etmektedir. Bu durumda eğer masalların bir ruhu varsa ve insanlığın kolektif bilinçdışındaki arketiplere denk geliyorsa, masalların analitik psikoloji ile değerlendirilmesinin yolu açılmış demektir. Sabır Taşı, Necip Fazılın eserinin başında da belirttiği gibi, eski bir Türk masalından uyarlanmıştır. Bu nedenle eserin yapısında var olan masal unsurları, mitolojik ve arketipsel açıdan eseri kolektif bilinçdışının bir ürünü hâline getirmektedir. Necip Fazıl; büyülü, esrarlı dört köşe olarak gördüğü tiyatroya eğlenceli bir görev biçmiştir. Bu bakımdan insanları eğitebilen tiyatro ile aynı özelliğe sahip olan masal arasında bir benzerlik bulunduğu ileri sürülebilir. Masalların barındırdığı semboller değerlendirildiğinde rüya-mit-masal üçgenindeki ilişkilere kapı aralandığı gözlenmektedir. Hayali kahramanlar, cin, peri, dev gibi olağanüstü varlıklar, masalın zenginliğini gösterir olmalarının yanı sıra mitolojik birer unsur olmaları nedeniyle kolektif bilinçdışının arketiplerinin ortaya çıkarılabilmesi için analitik psikoloji ile çözümlenmeye uygundurlar. Dolayısıyla bu çalışmada, Necip Fazılın Sabır Taşı isimli oyununun halk kültürü unsurları yönünden zengin olması göz önünde bulundurulmuş ve arketipsel açıdan değerlendirmeye tabi tutulmuştur.

 Psikoloji biliminin gelişme gösterdiği, yeni fikirlerin ortaya çıktığı evre, Freud ve öğrencilerinin çalışmalarıyla başlamıştır. Jung, Freuddan farklı olan düşüncelerini önceleri gizlemeyi tercih etmiş, daha sonra ise, kendi ekolünü oluşturma yolunda adımlar atmıştır. Psikanalizde temel noktalar cinsellik ve kişinin şahsına münhasır olan bilinçdışıdır. Jung, fikirlerini bu temel noktadan hareketle geliştirmiştir. Ona göre, cinsellik, her şeyin sebebi değildir, o sadece yaşamsal bir gücü göstermektedir. Jungun bu temel noktadaki yorumunun ardından, Freuddan ayrıldığı ve özgünlük gösteren asıl düşüncesi, kolektif bilinçdışı üzerine kuruludur. İnsanın bilinçdışının daha derininde tüm insanlığın mirasını barındıran psişik bir yapıdan söz etmektedir. Ayrıca Jung, masalların bir ruha sahip olduğu fikrindedir. Masalların ruhu da kuşkusuz insan ruhunu ifade etmektedir. Bu durumda eğer masalların bir ruhu varsa ve insanlığın kolektif bilinçdışındaki arketiplere denk geliyorsa, masalların analitik psikoloji ile değerlendirilmesinin yolu açılmış demektir. Sabır Taşı, Necip Fazılın eserinin başında da belirttiği gibi, eski bir Türk masalından uyarlanmıştır. Bu nedenle eserin yapısında var olan masal unsurları, mitolojik ve arketipsel açıdan eseri kolektif bilinçdışının bir ürünü hâline getirmektedir. Necip Fazıl; büyülü, esrarlı dört köşe olarak gördüğü tiyatroya eğlenceli bir görev biçmiştir. Bu bakımdan insanları eğitebilen tiyatro ile aynı özelliğe sahip olan masal arasında bir benzerlik bulunduğu ileri sürülebilir. Masalların barındırdığı semboller değerlendirildiğinde rüya-mit-masal üçgenindeki ilişkilere kapı aralandığı gözlenmektedir. Hayali kahramanlar, cin, peri, dev gibi olağanüstü varlıklar, masalın zenginliğini gösterir olmalarının yanı sıra mitolojik birer unsur olmaları nedeniyle kolektif bilinçdışının arketiplerinin ortaya çıkarılabilmesi için analitik psikoloji ile çözümlenmeye uygundurlar. Dolayısıyla bu çalışmada, Necip Fazılın Sabır Taşı isimli oyununun halk kültürü unsurları yönünden zengin olması göz önünde bulundurulmuş ve arketipsel açıdan değerlendirmeye tabi tutulmuştur.

 Psikoloji biliminin gelişme gösterdiği, yeni fikirlerin ortaya çıktığı evre, Freud ve öğrencilerinin çalışmalarıyla başlamıştır. Jung, Freuddan farklı olan düşüncelerini önceleri gizlemeyi tercih etmiş, daha sonra ise, kendi ekolünü oluşturma yolunda adımlar atmıştır. Psikanalizde temel noktalar cinsellik ve kişinin şahsına münhasır olan bilinçdışıdır. Jung, fikirlerini bu temel noktadan hareketle geliştirmiştir. Ona göre, cinsellik, her şeyin sebebi değildir, o sadece yaşamsal bir gücü göstermektedir. Jungun bu temel noktadaki yorumunun ardından, Freuddan ayrıldığı ve özgünlük gösteren asıl düşüncesi, kolektif bilinçdışı üzerine kuruludur. İnsanın bilinçdışının daha derininde tüm insanlığın mirasını barındıran psişik bir yapıdan söz etmektedir. Ayrıca Jung, masalların bir ruha sahip olduğu fikrindedir. Masalların ruhu da kuşkusuz insan ruhunu ifade etmektedir. Bu durumda eğer masalların bir ruhu varsa ve insanlığın kolektif bilinçdışındaki arketiplere denk geliyorsa, masalların analitik psikoloji ile değerlendirilmesinin yolu açılmış demektir. Sabır Taşı, Necip Fazılın eserinin başında da belirttiği gibi, eski bir Türk masalından uyarlanmıştır. Bu nedenle eserin yapısında var olan masal unsurları, mitolojik ve arketipsel açıdan eseri kolektif bilinçdışının bir ürünü hâline getirmektedir. Necip Fazıl; büyülü, esrarlı dört köşe olarak gördüğü tiyatroya eğlenceli bir görev biçmiştir. Bu bakımdan insanları eğitebilen tiyatro ile aynı özelliğe sahip olan masal arasında bir benzerlik bulunduğu ileri sürülebilir. Masalların barındırdığı semboller değerlendirildiğinde rüya-mit-masal üçgenindeki ilişkilere kapı aralandığı gözlenmektedir. Hayali kahramanlar, cin, peri, dev gibi olağanüstü varlıklar, masalın zenginliğini gösterir olmalarının yanı sıra mitolojik birer unsur olmaları nedeniyle kolektif bilinçdışının arketiplerinin ortaya çıkarılabilmesi için analitik psikoloji ile çözümlenmeye uygundurlar. Dolayısıyla bu çalışmada, Necip Fazılın Sabır Taşı isimli oyununun halk kültürü unsurları yönünden zengin olması göz önünde bulundurulmuş ve arketipsel açıdan değerlendirmeye tabi tutulmuştur.

Makale detayları

NECİP FAZIL KISAKÜREK’İN SABIR TAŞI ADLI OYUNUNDA HALK KÜLTÜRÜ UNSURLARI VE ARKETİPSEL AÇIDAN ELEŞTİRİSİ

Yazarlar:

Veli Kılıçarslan

Yayıncı:

Ataturk University

Ana Başlıklar:

Sanat ve Edebiyat | Kültürel çalışmalar

Dergi:

Culture and Civilization Vol.1 Issue 4, pp.40-50

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001288156

pISSN:

2791-948X

Necip Fazıl

Sabır Taşı

Kültür

Masal

Arketip

Jung

Bilinçdışı.Necip Fazıl

Sabır Taşı

Kültür

Masal

Arketip

Jung

Bilinçdışı.

Sayı

Makale detayları

Yazarlar: Veli Kılıçarslan

Yayıncı: Ataturk University

Ana Başlıklar: Sanat ve Edebiyat | Kültürel çalışmalar

Dergi: Culture and Civilization Vol.1 Issue 4, pp.40-50

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2023

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001288156

pISSN: 2791-948X

Sayı

Yazarlar:

Veli Kılıçarslan

Yayıncı:

Ataturk University

Ana Başlıklar:

Sanat ve Edebiyat | Kültürel çalışmalar

Dergi:

Culture and Civilization Vol.1 Issue 4, pp.40-50

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001288156

pISSN:

2791-948X