Bir Mezhebi Muhalifinin Gözünden Okumak: İbnü’r-Râvendî’nin Mu’tezile Eleştirisi ve Bunun Fırak Eserlerine Kaynaklık Etmesi

Ahmet Mekin KANDEMİR

Makale detayları

Bir Mezhebi Muhalifinin Gözünden Okumak: İbnü’r-Râvendî’nin Mu’tezile Eleştirisi ve Bunun Fırak Eserlerine Kaynaklık Etmesi

Yazarlar:

Ahmet Mekin KANDEMİR

Yayıncı:

Ali SEVER

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler

Dergi:

Mevzu – Journal of Social Sciences 2022 Issue 7, pp.89-123

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000562914

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2667-8772

Özet:

 

Mu‛tazila, the first systematic theological school in the history of Islamic thought and the founder of the kalām, successfully defended the Islamic belief against oppositional religious and philosophical movements. However, the wrong policies that they followed during the mihna caused them to be marginalized and discredited by society, and after a while, they were seen as a heretic sect. This situation destroyed many Mu‛tazilite works belonging to the first period; it has become impossible to learn the school from its sources. Mu‛tazilite ideas, which were put forward especially in the first two centuries, could only be followed from the works of Firaq. However, since the main purpose of many of such works is to reject the schools whose views are conveyed and to reveal the correctness of the author's sect; the Mu‛tazila depiction in these works has generally been incomplete, wrong, and biased. This has led to the establishment of a false image of Mu‛tazila in the Islamic world. In the formation of this false image, sectarian fanaticism as well as the fact that the information conveyed in these works were based on Ibn al-Rawandi, who was the opponent of the Mu‛tazila, was effective. In this study, it has been proved through some examples that the Mu‛tazila depiction in the firaq works is based on the work of İbn al-Rawandi called Fadīhat al-Mu‛tazila.

 

İslâm düşünce tarihinin ilk sistemli kelâm ekolü ve kelâm ilminin kuru-cusu olan Mu‛tezile, İslâm inancını muhalif dinî ve felsefî akımlara karşı başarıyla savunmuştur. Fakat mihne sürecinde izlediği yanlış politikalar toplum nezdinde marjinalleşmesine ve gözden düşmesine, zaten sapkın olarak görülen ekole karşı kin ve düşmanlığın daha da artmasına neden olmuştur. Bu durum ilk döneme ait birçok Mu‛tezilî eserin yok olmasına sebep olmuş, ekolü kendi kaynaklarından öğrenmek imkânsız hale gelmiştir. Özellikle ilk iki yüzyılda ortaya konmuş Mu‛tezilî fikirler sadece fırak eserlerinden takip edilebilmiştir. Fakat fırak eserlerinin birçoğunun asıl gayesi görüşleri aktarılan ekolleri reddetmek ve müellifin mezhebinin doğruluğunu ortaya koymak olduğundan bunlardaki Mu‛tezile tasviri genellikle eksik, yanlış ve taraflı olmuştur. Bu da İslam dünyasında yanlış bir Mu‛tezile imajının yerleşmesine yol açmıştır. Bu yanlış imajın oluşmasında mezhep taassubunun yanı sıra fırak müelliflerinin eserlerinde aktardıkları bilgileri ekolün muhalifi olan İbnü’r-Râvendî’ye dayandırmaları da etkili olmuştur. Bu çalışmada, fırak eserlerindeki Mu‛tezile tasvirinin büyük oranda İbnü’r-Râvendî’nin Fażîhatü’l-Mu‛tezile adlı eserine dayandığı bazı örnekler üzerinden gösterilmeye çalışılmıştır.

Makale detayları

Bir Mezhebi Muhalifinin Gözünden Okumak: İbnü’r-Râvendî’nin Mu’tezile Eleştirisi ve Bunun Fırak Eserlerine Kaynaklık Etmesi

Yazarlar: Ahmet Mekin KANDEMİR

Yayıncı: Ali SEVER

Ana Başlıklar: Sosyal Bilimler

Dergi: Mevzu – Journal of Social Sciences 2022 Issue 7, pp.89-123

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2022

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000562914

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2667-8772

Sayı

Yazarlar:

Ahmet Mekin KANDEMİR

Yayıncı:

Ali SEVER

Ana Başlıklar:

Sosyal Bilimler

Dergi:

Mevzu – Journal of Social Sciences 2022 Issue 7, pp.89-123

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2022

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000562914

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2667-8772