Hatay’ın Türkiye’ye İltihakı Sürecinde İtalya’nın Tepkisi

Mevlüt ÇELEBİ

Makale detayları

Hatay’ın Türkiye’ye İltihakı Sürecinde İtalya’nın Tepkisi

Yazarlar:

Mevlüt ÇELEBİ

Yayıncı:

Atatürk Araştırma Merkezi

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 2020 Vol.36 Issue 101, pp.139-162

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000886267

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2667-5420

pISSN:

1011-727X

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

According to the Sykes-Picot Treaty of 1916, Syria was promised to France. After the Armistice of Mudros, the French occupied the Sanjak of Alexandretta. The Government of Ankara declared that this region was in National Pact because there was occupied after the armistice. Alexandretta, had remained outside of the Turkish national borders by Ankara Agreement of October 1921 while it had been accepted within the borders of National Pact. With a special status, the Sanjak of Alexandrettta was included to the territory of Syria that was under French mandate at that time.

Hatay problem had emerged in 1936 due to the decision of France giving independence to Syria. Turkey, requested the transfer of Alexandretta to Turkey. Hatay first became an independent state. Hatay Assembly, decided to annexation Turkey on June 29, 1939. Italy joined the issue during this period and gave the French government a protest note on July 10, 1939. The Italian government said: Italy’s government, has learned from the press that French and Turkish governments were signed an treaty for the transfer of the Sanjak of Alexandretta in Turkey on June 23. This decision is contrary to the decision of the Supreme Council of Allied Powers, which was convened in San Remo, Italy, on 24 April 1920. In order for such a decision to be made, Italy should have knowledge and permission. This decision is against the desire of the people of the region. For these reasons, Italy puts all kinds of reserves into the Turkish-French Treaty.

This reaction of Italy was not very effective in the official circles of Ankara and Paris. Italy’s involvement in this issue, which has nothing to do with it, is about the problems of Syria and the Near East rather than the Hatay problem. Italy has planned to establish an event in the Near East region. The most emphasized point for Italy in the interwar period is: After the war, in the Near East region, England and France were given mandate but Italy was not given a mandate. Turkey, Britain and France to come to the level of an alliance relationship, were influential in Italian politics.

 

Misakımillî sınırları içinde olduğu hâlde, 20 Ekim 1921’de Ankara hükûmeti ile Fransa arasında yapılan anlaşma ve Lozan Barış Antlaşması’nda Türkiye, bazı özerk hükümler içermekle birlikte, Hatay’ın Suriye’de kalmasını kabul etmişti. Hatay’ı “Şahsi meselesi” olarak gören Atatürk, “Kırk asırlık Türk yurdu yaban ellerde kalamaz” diyerek Türkiye’nin niyetini ve kararlılığını göstermiştir. Avrupa’da 1930’ların ikinci yarısında ortaya çıkan tablo, Türkiye’nin İngiltere ve Fransa ile ilişkilerini bir ittifaka götürdü. Bu süreçte Fransa’nın Suriye’de manda idaresine son vermesini, Türkiye, Hatay konusunda bir fırsat olarak gördü. Görüşmeler sonunda Hatay, önce özerk, ardından bağımsız bir yapıya kavuştu ve nihayet Hatay parlamentosu 29 Haziran 1939’da son toplantısını yaparak oybirliğiyle aldığı bir kararla Türkiye’ye ilhak etmiştir.

Suriye ile ilgisi daha önceki yıllara gitmekle birlikte, İtalya’nın bölgeye dönük faaliyetleri 1930’larda arttı. Bütün dış politikasını sömürgecilik üzerine kuran Mussolini İtalya’sı, Fransa’nın çekilmesi durumunda Suriye’ye yerleşmeyi planlıyordu. Bu nedenle 23 Haziran 1939’da Sancak meselesi hakkında Türk-Fransız antlaşmasının imzalanması İtalya Devleti ve basınını ayağa kaldırdı. İtalyan basınında, Türk-İngiliz-Fransız yakınlaşmasını eleştiren yazılar çıkmaya başladı. Asıl tepki İtalya hükûmeti tarafından gösterildi ve İtalya, Fransa’ya 10 Temmuz 1939’da bir nota verdi. Söz konusu notada, 23 Haziran 1939 tarihli Türk-Fransız antlaşmasına atıfta bulunularak, San Remo’da 24 Nisan 1920’de İngiltere, Fransa ve İtalya arasında alınan karar gereğince, İtalya’nın haberi ve rızası olmadan böyle bir antlaşma yapılamayacağını ileri sürdü. Bu nota, zaten derin bir güvensizlik döneminden geçmekte olan Türkiye-İtalya ilişkilerinde olumsuz bir rol oynadı. Aslında mesele sadece Türkiye-İtalya ilişkileriyle sınırlı değildi. İtalya’nın tepkisi Türkiye’ye olduğu kadar Türkiye-İngiltere-Fransa arasında oluşan ittifaka da yöneliktir.

Makale detayları

Hatay’ın Türkiye’ye İltihakı Sürecinde İtalya’nın Tepkisi

Yazarlar:

Mevlüt ÇELEBİ

Yayıncı:

Atatürk Araştırma Merkezi

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 2020 Vol.36 Issue 101, pp.139-162

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000886267

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2667-5420

pISSN:

1011-727X

Hatay Problemi

Atatürk ve Hatay

Sancak Sorunu

Hatay ve İtalya

İtalya ve Fransa

Sayı

Makale detayları

Hatay’ın Türkiye’ye İltihakı Sürecinde İtalya’nın Tepkisi

Yazarlar: Mevlüt ÇELEBİ

Yayıncı: Atatürk Araştırma Merkezi

Ana Başlıklar: Tarih ve Coğrafya

Dergi: Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 2020 Vol.36 Issue 101, pp.139-162

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000886267

Sıklık: Aylık

eISSN: 2667-5420

pISSN: 1011-727X

Hatay Problemi

Atatürk ve Hatay

Sancak Sorunu

Hatay ve İtalya

İtalya ve Fransa

Sayı

Yazarlar:

Mevlüt ÇELEBİ

Yayıncı:

Atatürk Araştırma Merkezi

Ana Başlıklar:

Tarih ve Coğrafya

Dergi:

Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi 2020 Vol.36 Issue 101, pp.139-162

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000886267

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2667-5420

pISSN:

1011-727X