Risâle-i Sâbûn-Gerlik

Serap Alper

Makale detayları

Risâle-i Sâbûn-Gerlik

Yazarlar:

Serap Alper

Yayıncı:

Marmara University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Marmara University Journal of Turkology 2016 Vol.3 Issue 1, pp.45-69

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000528909

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2529-0045

pISSN:

2148-6743

Özet:

 


Meslekler, toplumların yaşam biçimlerini yansıtır. Bir toplumda icra edilen mesleklere ve bu mesleklere

verilen öneme bakılarak o toplumun kültürel yapısı hakkında fikir edinilebilir. Meslek loncalarındaki

yapılanma da devlet teşkilatlanmasını aydınlatmaya yarar. Risâle-i Sâbûn-gerlik, dil özelliklerine göre XVIII.

yüzyıl sonu ile XIX. yüzyıl başlarında, Doğu Türkçesinin klasik sonrası devrinde, Çin Halk Cumhuriyeti

Uygur Özerk bölgesinde, hususiyle Kaşgar ve Hoten’de yazıldığını tahmin ettiğimiz bir meslek risalesidir.

Molla Muhammed Miskin Gedayî tarafından yazılmış olan eser, fütüvvetname niteliği taşımaktadır. Risalede,

sabunculuk mesleğinin ne olduğu ya da nasıl icra edildiğinden ziyade işlerin dinî bir ritüele ve belli ahlakî

kurallara dahil olarak yapılması, kuralların meslek ehli tarafından iyice bilinmesi ve her işte risaleye uygun

hareket edilmesi gerekliliği belirtilmekte, risaleye uygun hareket edenlerin Allah katında mertebelerinin

yükseltileceği, ödüllendirilecekleri; uymayanların cezalandırılacağı anlatılmaktadır. Bu yönüyle Anadolu’nun

sosyal hayatının düzenlenmesinde XIII. yüzyıldan itibaren büyük bir rol oynadığını gördüğümüz, sanatkâr ve

esnaf zümreleri arasında yayılmış, sosyo-ekonomik özelliği ağır basan Ahi teşkilatı ve teşkilatın nizamnamesi

tarzındaki fütüvvetname geleneğinin Doğu Türklük sahasında da olabileceğini düşündürmektedir. Bunda,

Moğol hâkimiyeti zamanında Hindistan’da revaç bulan ve daha sonra Maveraünnehir’de yayılan kesbname

geleneği ve daha öncesinde XI. yüzyılda kaleme alınmış olan Divanu Lugati’t-Türk’te geçen akı “eli açık, cömert;

yiğit” kelimesini ve akılık olgusunun eski Türk boy ve toplulukları arasındaki öneminin etkisi büyüktür.

.

Makale detayları

Risâle-i Sâbûn-Gerlik

Yazarlar: Serap Alper

Yayıncı: Marmara University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Marmara University Journal of Turkology 2016 Vol.3 Issue 1, pp.45-69

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2016

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000528909

Sıklık: Aylık

eISSN: 2529-0045

pISSN: 2148-6743

Sayı

Yazarlar:

Serap Alper

Yayıncı:

Marmara University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Marmara University Journal of Turkology 2016 Vol.3 Issue 1, pp.45-69

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000528909

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2529-0045

pISSN:

2148-6743