Orhun Türkçesi’nde Lokatif Alanı

Özen YAYLAGÜL ÜSTÜNEL

Makale detayları

Orhun Türkçesi’nde Lokatif Alanı

Yazarlar:

Özen YAYLAGÜL ÜSTÜNEL

Yayıncı:

Hacettepe University

Dergi:

Türkbilig 2016 Issue 32, pp.73-84

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000673376

Sıklık:

Aylık

pISSN:

1302-6011

Özet:

 

Orkhun Turkish is the language of the inscriptions engraved on stones in the coasts of Orkhun river in the 7th and 8th Centuries. In this paper, locative domain verbs and other related morphemes of Orkhun Turkish are analysed using Case Grammar Theory. The Case Grammar Theory is a semantic valence theory that determine logical form of a sentence through a predicate and case-labeled various arguments; Agent, Object, Location, Source, Goal. In linguistics usually is seen three type verbs: state, action and process verbs. In the Case Grammar Theory, these verbs are categorized according to the roles of the elements and the case framework exhibited. A case framework is the sequence of the cases where the semantic cases the proposition of the sentence or the meaning of the verb need by centralizing the verb. Thus it is necessary to detect limited semantic cases required by verbs. Each verb has a semantic domain that change according to different cases, which can also be determined as verb types. One of the semantic domains is the locative domain that include verbs of both stative location and directional location. Stative locative verbs usually require an object and a locative affix and they use case affixes. Directional locative verbs relate to process or process-action verbs which express movement from one location to another. Action locatives generally use directional affixes.

 

Orhun Türkçesi 7-8. yüzyıllarda Orhun nehri kıyılarında taşlara kazınmış yazıtların dilidir. Bu çalışmada, Orhun Türkçesi metinlerinde, lokatif alanı ve bu alan içinde yer alan fiiller ve diğer biçim birimler Durum Grameri Kuramı çerçevesinde ele alınacaktır. Durum Grameri Kuramı, bir yüklem ile Eden, Nesne, Yer, Kaynak, Hedef gibi durum etiketli bir dizi üye yoluyla bir cümlenin mantıkî biçimini belirleyen bir anlamsal istem kuramıdır. Dil biliminde genellikle üç tür fiil kabul edilir: durum, hareket ve süreç fiilleri. Durum dil bilgisinde fiiller bu üç fiil türünün ifade ettiği olaya katılan üyelerin rollerine ve dolayısıyla sergilediği durum çerçevesine göre sınıflandırılır. Durum çerçevesi; cümlenin önermesinin ya da fiilin anlamının gerek duyduğu anlam durumlarının, fiilin merkeze alınarak, oluşturduğu durum dizimidir. Dolayısıyla fiillerin gerek duyduğu belirli sayıdaki anlam durumunun tespit edilmesi gerekir. Her fiilin anlam durumlarına göre değişen bir anlam alanı vardır. Bu anlam alanları aynı zamanda fiil türleri olarak da belirlenir. Söz konusu anlam alanlardan biri de, lokatif alanıdır. Lokatif fiiller hem durgun lokasyon hem de yönel lokasyonla ilgili bir anlam alanı sunar. Durgun lokatif fiilleri, bir yerde durgun durumda yerleşimi ifade eder. Durgun bulunma yüklemleri bir nesne ve bir yerleşim ister. Durgun lokatif fiilleri genellikle bulunma durum eklerini kullanır.Yönel lokatifler süreç veya süreç-hareket fiilleriyle ilişkilidir. Süreç ve hareket lokatif fiilleri bir yerden diğerine hareketi ifade eder. Hareket lokatifleri genellikle yönel durum eklerini kullanır.

Makale detayları

Orhun Türkçesi’nde Lokatif Alanı

Yazarlar: Özen YAYLAGÜL ÜSTÜNEL

Yayıncı: Hacettepe University

Dergi: Türkbilig 2016 Issue 32, pp.73-84

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2016

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000673376

Sıklık: Aylık

pISSN: 1302-6011

Sayı

Yazarlar:

Özen YAYLAGÜL ÜSTÜNEL

Yayıncı:

Hacettepe University

Dergi:

Türkbilig 2016 Issue 32, pp.73-84

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2016

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000673376

Sıklık:

Aylık

pISSN:

1302-6011