Hanefî Fıkıh Usulü Literatüründeki Lafızlar Taksiminde Mantıksal Tutarlılık Problemi: Pezdevî Örneği

Osman GÜMAN

Makale detayları

Hanefî Fıkıh Usulü Literatüründeki Lafızlar Taksiminde Mantıksal Tutarlılık Problemi: Pezdevî Örneği

Yazarlar:

Osman GÜMAN

Yayıncı:

Bilim ve Sanat Vakfı

Dergi:

Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2012 Issue 33, pp.103-132

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000959860

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1309-6834

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Mabâhith al-alfâz, contain the rules which are needed for understanding
 and interpretation of religious texts. Because of
 that these topics are one of the important topics in Usûl al-fıqh
 literature. Who he had classified these topics in Hanafî Usûl
 al-fıqh literature is Abû Zaid al-Dabûsî. This classification is
 carried out by Sarakhsî. Than Fahr al-Islam al-Pazdawî combined
 these topics in a top category and carried them to the
 title of “Kitâb/Qur’ân”. In addition, al-Pazdawî, examined first
 the definitions of the whole terms existent in this classification
 before entering to full explanation and discussion. This
 classafication that had given its final shape by al-Pazdawî was
 accepted and preserved until today, by late period Usûl al-fıqh
 Hanafî scholars; although some differences in detail. However,
 there are some aspects open to critique at this classification
 for the logical classification criteria purposes. Some scholars
 as Abd al-Azîz al-Bukhârî, Ibn al-Humâm, Sadr al-Sharî‘a and
 Taftâzânî pointed out part of the critiques. However this article
 focuses on these critiques and proposes some suggestions
 to make the classification more consistent logically. Some of
 these suggestions belong to classical period scholars and some
 of them belong to us.

 

Elfaz bahisleri, nassları anlama ve yorumlamada ihtiyaç duyulan kuralları ihtiva etmesi dolayısıyla gerek Hanefî gerek mütekellimîn fıkıh usulü literatürünün önemli bahislerinden biridir. Hanefî usul literatüründe lafızları ilk defa tasnif eden usul bilgini Debûsî’dir. Serahsî tarafından da sürdürülen bu taksim için, Fahrulislam el-Pezdevî tarafından bir üst kategori oluşturulmuş ve şer‘î delillerden ilki olan “Kitap” başlığının altında incelenmiştir. Ayrıca öncesinde bağımsız başlıklarda ele alınıp incelenen bazı konular lafızlar taksiminin içine alınmıştır. Diğer yandan Pezdevî, tafsilata girmeden lafız taksimlerini tanım düzeyinde zikredip her biri hakkında bir tasavvur oluşturmuş ve ardından her bir kısmın problematiğini ele almıştır. Pezdevî tarafından son şekli verilen bu taksim, geç dönem usulcüleri tarafından genel bir kabul görmüş ve detayda bazı farklılıklarla birlikte günümüze kadar korunmuştur. Ancak bu tasnifte mantıksal taksim kriterleri açısından eleştiriye açık yönler de bulunmaktadır. Nitekim Abdülaziz el-Buhârî, İbnü’l-Hümâm, Sadru’ş-şeria ve Teftâzânî gibi bazı usulcüler bunların bir kısmına işaret etmişlerdir. Makalede bu eleştiriler üzerinde durulmuş ve taksimin mantıksal açıdan daha tutarlı hâle gelebilmesi için bir kısmı klasik dönem usulcülerine, bir kısmı da şahsımıza ait olan bazı önerilerde bulunulmuştur.

Makale detayları

Hanefî Fıkıh Usulü Literatüründeki Lafızlar Taksiminde Mantıksal Tutarlılık Problemi: Pezdevî Örneği

Yazarlar:

Osman GÜMAN

Yayıncı:

Bilim ve Sanat Vakfı

Dergi:

Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2012 Issue 33, pp.103-132

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000959860

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1309-6834

Lafız

Vaz‘

İsti‘mâl

Zuhûr ve Hafâ

Delâlet

Sayı

Makale detayları

Hanefî Fıkıh Usulü Literatüründeki Lafızlar Taksiminde Mantıksal Tutarlılık Problemi: Pezdevî Örneği

Yazarlar: Osman GÜMAN

Yayıncı: Bilim ve Sanat Vakfı

Dergi: Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2012 Issue 33, pp.103-132

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 11/2012

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000959860

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 1309-6834

Lafız

Vaz‘

İsti‘mâl

Zuhûr ve Hafâ

Delâlet

Sayı

Yazarlar:

Osman GÜMAN

Yayıncı:

Bilim ve Sanat Vakfı

Dergi:

Divan: Journal of Interdisciplinary Studies 2012 Issue 33, pp.103-132

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

11/2012

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000959860

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1309-6834