KONYA YERLİ AĞZINDA ODAKSIL ŞİMDİKİ ZAMAN İŞARETLEYİCİLERİ

Talip DOĞAN

Makale detayları

KONYA YERLİ AĞZINDA ODAKSIL ŞİMDİKİ ZAMAN İŞARETLEYİCİLERİ

Yazarlar:

Talip DOĞAN

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2018 Issue 45, pp.55-75

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657342

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077

Özet:

 


Focal present continuous tense means the formation process of an event and the
speech time overlaps with respect to timing. In this tense, the event is expressed at the
speech time during its process of formation. It is known that in Old Turkic, the aorist
affix also marks focal present continuous tense. Then in the following periods of Turkic, new focal present continuous markers were developed in different ways, in a sense
the focal present continuous tense marker was renewed.
It is a characteristic property of Konya local dialect to use -A(r) ~ -X(r) ~ -r ~ -Ø
aorist markers in place of focal present continuous tense. With respect to the aorist
marker, in most Turkic languages, there is a diachronic progress from its being a high
focal marker to a non-focal marker. In Konya local dialect this progress did not take
place and the function of marking focal present continuous tense was not transferred
to the marker -(X)yo(r). In Konya local dialect, -(X)yo(r) marker is generally used to
express non-focal instances.
The structure of -(y)Xb batır, which is used in Konya local dialect on the other
hand, indicates that the action denoted by the verb has started to take place, or it is
close to starting to take place. These functions of -(y)Xb batır depend on the aktionsart of the verb it is attached to. In Konya local dialect, -(y)Xb batır is not used to
express focal present continuous tense. 

.

 


 örtüşmesidir. Bu zaman türünde olay, konuşma anı itibarıyla oluş sürecinde aktarılır. Eski Türkçede geniş zaman ekinin aynı zamanda odaksıl şimdiki zamanı karşıladığı bilinmektedir. Daha sonra Türk dilinin dönemlerinde çeşitli yollarla yeni odaksıl
şimdiki zaman ekleri geliştirilmiş, bir bakıma odaksıl şimdiki zaman eki yenilenmiştir.
Konya yerli ağzında odaksıl şimdiki zaman için -A(r) ~ -X(r) ~ -r ~ -Ø biçimleriyle temsil edilen geniş zaman ekinin kullanılması karakteristiktir. Geniş zaman eki
açısından çoğu Türk dilinde yüksek odaksıllıktan odaksızlığa doğru art zamanlı bir
gelişme seyri söz konusudur. Konya yerli ağzında ise bu gelişme olmamış, odaksıl
şimdiki zamanı bildirme işlevi, yenilenen -(X)yo(r) ekine aktarılmamıştır. -(X)yo(r)
eki, Konya yerli ağzında genellikle odaksıl olmayan kullanımlarda işletilmektedir.
Konya yerli ağzında kullanılmakta olan -(y)Xb batır yapısı ise fiildeki hareketin
gerçeklemeye başladığı veya gerçekleşmeye yaklaştığını anlatmaktadır. -(y)Xb batır’ın bu işlevleri, eklendiği fiillerin kılınış özelliklerine göre şekillenmiştir. Konya
yerli ağzında -(y)Xb batır yapısı, odaksıl şimdiki zaman işlevinde kullanılmamaktadır.

.

Makale detayları

KONYA YERLİ AĞZINDA ODAKSIL ŞİMDİKİ ZAMAN İŞARETLEYİCİLERİ

Yazarlar: Talip DOĞAN

Yayıncı: Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2018 Issue 45, pp.55-75

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 5/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000657342

Sıklık: İki Yıllık

eISSN: 2651-5091

pISSN: 1301-0077

Sayı

Yazarlar:

Talip DOĞAN

Yayıncı:

Türk Dil Kurumu

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi 2018 Issue 45, pp.55-75

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

5/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000657342

Sıklık:

İki Yıllık

eISSN:

2651-5091

pISSN:

1301-0077