Deprem Yükleri Etkisindeki Çelik Yapı Elemanların Birleşim ve Ekleri İçin Türkiye’deki Mevcut Yönetmeliklerde Tanımlanan Önçekmeli Yüksek Dayanımlı Yapısal Bulon Koşulların Değerlendirilmesi ve Deprem Tasarım İlkelerine Yönelik Öneriler

Ahmet Muhtar ÇITIPITIOĞLU

Makale detayları

Deprem Yükleri Etkisindeki Çelik Yapı Elemanların Birleşim ve Ekleri İçin Türkiye’deki Mevcut Yönetmeliklerde Tanımlanan Önçekmeli Yüksek Dayanımlı Yapısal Bulon Koşulların Değerlendirilmesi ve Deprem Tasarım İlkelerine Yönelik Öneriler

Yazarlar:

Ahmet Muhtar ÇITIPITIOĞLU

Yayıncı:

Zonguldak Bulent Ecevit University

Ana Başlıklar:

Uygulamalı fizik

Dergi:

Karaelmas Science and Engineering Journal 2021 Vol.11 Issue 2, pp.154-164

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000514120

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2146-7277

Özet:

 

Provisions for preloaded high strength bolt for steel element connections under seismic loads in Turkish design codes are reviewed.
Ductile design is essential to achieve targeted performance levels for load bearing structural systems under seismic loads in the Turkish
Seismic Code. Codes require the use of preloaded 8.8 or 10.9 high strength bolts per TS EN 14399 for the connections of elements
subjected to seismic loading. The most commonly used HR and HV type TS EN 14399 bolts are not differentiated in the code
although their structural behavior is very different due to their geometry. HR type bolts are shaped to yield and fail in a ductile manner
under axial loads. HV bolts have a shorter threaded length and thin nuts resulting in thread yielding and brittle thread stripping failure
while preloading or under axial loads. Bolts failing with thread stripping during an earthquake will cause non-ductile connection
failure. Due to risk of thread yielding and stripping which result in a connection behavior counter to seismic design principals the
author recommends that HV type bolts not be allowed to be used in structural connections of steel elements resisting seismic loads in
the Turkish design codes.

 

Yer hareketleri altındaki bir binanın taşıyıcı yapı sisteminin tasarımında Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’nde belirlenen
performans hedefini sağlamak için sünek tasarım ilkeleri esastır. Yönetmelikler, deprem yükleri etkisindeki elemanların birleşim ve
eklerinde 8.8 veya 10.9 kalitesinde yüksek dayanımlı TS EN 14399 standardındaki bulonların tam önçekme verilerek kullanılmasını
gerektirmektedir. Bu çalışmada deprem yükleri etkisindeki elemanların birleşim ve ekleri için Türkiye’deki mevcut yönetmeliklerde
tanımlanan önçekmeli yüksek dayanımlı yapısal bulon koşulları incelenmektedir. TS EN 14399’de yaygın olarak kullanılan iki farklı
HR ve HV tipi bulon düzeneklerinin yönetmelikte eşdeğer tutulmalarına rağmen, geometrileri farklı olmasından dolayı farklı şekilde
davranmaktadır. Çekme yükleri altında HR tipi bulonların geometrisi, gövde kesitinin akarak sünek bir şekilde kopmasını sağlayacak
şekilde biçimlendirilmiştir. HV bulonların dişli gövde boyunun kısa ve somunlarının ince olmasından dolayı çekme yükleri altında
veya önçekme yükü uygulanırken diş sıyrılmasıyla sünek olmayan bir şekilde kopabilmektedir. Deprem sırasında yükleme döngüsünde
bağlantılara etki eden yüklerin dayanım kapasitesini aşması durumunda diş sıyrılmasıyla bulonun kopması, birleşimin sünek olmayan
bir sınır durumu yaratmış olacaktır. Deprem yükleri altında amaçlanan tasarım ilkelerine uygun olmayan bir şekilde diş sıyrılmasının
birleşim elemanların yapı bütünlüğüne yaratacağı riskten dolayı Deprem Yönetmeliği’nde HV bulon düzeneklerin deprem yükleri
etkisindeki elemanların birleşim ve eklerinde kullanılmasına izin verilmemesi önerilmektedir.

Makale detayları

Deprem Yükleri Etkisindeki Çelik Yapı Elemanların Birleşim ve Ekleri İçin Türkiye’deki Mevcut Yönetmeliklerde Tanımlanan Önçekmeli Yüksek Dayanımlı Yapısal Bulon Koşulların Değerlendirilmesi ve Deprem Tasarım İlkelerine Yönelik Öneriler

Yazarlar: Ahmet Muhtar ÇITIPITIOĞLU

Yayıncı: Zonguldak Bulent Ecevit University

Ana Başlıklar: Uygulamalı fizik

Dergi: Karaelmas Science and Engineering Journal 2021 Vol.11 Issue 2, pp.154-164

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000514120

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 2146-7277

Sayı

Yazarlar:

Ahmet Muhtar ÇITIPITIOĞLU

Yayıncı:

Zonguldak Bulent Ecevit University

Ana Başlıklar:

Uygulamalı fizik

Dergi:

Karaelmas Science and Engineering Journal 2021 Vol.11 Issue 2, pp.154-164

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000514120

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

2146-7277