OSMANLI COĞRAFYASINDA SÜNNÎ DÜŞÜNCENİN RESMÎ İDEOLOJİ OLARAK BENİMSENMESİ ÜZERİNE SOSYO-JEOPO-TEOLOJİK ANALİZLER

Recep ÖNAL

Makale detayları

OSMANLI COĞRAFYASINDA SÜNNÎ DÜŞÜNCENİN RESMÎ İDEOLOJİ OLARAK BENİMSENMESİ ÜZERİNE SOSYO-JEOPO-TEOLOJİK ANALİZLER

Yazarlar:

Recep ÖNAL

Yayıncı:

Şarkiyat Araştırmaları Derneği

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Şarkiyat 2018 Vol.10 Issue 4, pp.1258-1275

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000602091

Sıklık:

Aylık

eISSN:

1308-9633

Özet:

 


Since the
foundation of the Ottoman Empire, the official understanding of religion has
been shaped within the framework of Sunnī Islam. This understanding was
represented by Māturīdiyya and Ashʿariyya. The Shīʿī propaganda carried out in
the XV-XVI centuries played an important role in the adoption of the Sunnī
thinking in the Ottoman Empire as an official understanding of religion. These
centuries are during the time when the Ottoman official religious ideology has
undergone great change and a number of oppositional religious movements have
emerged against this ideology. At the beginning of this kind of opposition
movement against the Sunnī idea is the Safavids who carried out Shīʿism
propaganda and Kızılbaşlık movement in Anatolia. In the face of these
tendencies, which are seen as a threat to the structure of the state and the
society and belief, the Ottoman Sultans tended to centralize both the political
and religious structures of the state. For this purpose they have struggled at
the political and scientific level against the Ahl al-Sunna movements. 





With this article,
we will try to determine the main causes of the Sunnī
Muslims’ adoption of Sunnī thought and the factors affecting their
transformation into formal ideology. 


.

 


Kuruluşundan
itibaren Osmanlı Devleti’nin resmî din anlayışı, Sünnî İslam anlayışı
çerçevesinde şekillenmiştir. Bu anlayış, Osmanlı topraklarında hâkim konumda
Mâtürîdîlik ve Eş‘arîlik tarafından temsil edilmiştir. Osmanlıda Sünnî
düşüncenin resmî din anlayışı olarak benimsenmesinde özellikle XV-XVI.
yüzyıllarda yürütülen Şiî propagandası önemli rol oynamıştır. Bu yüzyıllar,
Osmanlı resmî dinî ideolojisinin büyük değişim yaşadığı, bu ideolojiye karşı
muhalif birtakım dinî hareketlerin ortaya çıktığı bir dönemdir. Sünnî düşünceye
karşı çıkan bu tür muhalif hareketin başında ise Şiîlik propagandası yürüten
Safevîler ile Anadolu’daki Kızılbaşlık hareketi gelmektedir. Devletin ve
toplumun yapısı ve inancı için bir tehdit olarak görülen bu eğilimler
karşısında Osmanlı Sultanları, devletin siyasî ve dinî yapısında merkezîleşme
eğilimi içerisine girmişler, bilhassa yıkıcı Şiî faaliyetleri
karşısında devletin resmî ideolojisi olan Sünnîliği pekiştirmeye ağırlık
vermişlerdir. Bu bağlamda Osmanlı
sultanları ve ulaması Sünnîliği muhafaza etmeye
ve güçlendirmeye çalışmışlar, bu amaçla Ehl-i Sünnet dışı akımlara karşı siyasî
ve ilmî düzeyde mücadele etmişlerdir. Bu durum
Sünnîliğin daha da güçlenip devlet doktrini olarak öne çıkmasında önemli rol
oynamıştır.





Biz bu makalemizde
yukarıda teorik zemini dikkate alarak Osmanlı Devleti’nde Sünnî düşüncenin
benimsenmesi ve resmî ideoloji haline dönüşmesinde etkili olan faktörlerin yanı
sıra Sünnî gelenek içinde Osmanlıda Eş‘arîliğin ön plana çıkması ve Mâtürîdîğin
arka planda kalmasının temel sebeplerini tespit etmeye çalışacağız.  



.

Makale detayları

OSMANLI COĞRAFYASINDA SÜNNÎ DÜŞÜNCENİN RESMÎ İDEOLOJİ OLARAK BENİMSENMESİ ÜZERİNE SOSYO-JEOPO-TEOLOJİK ANALİZLER

Yazarlar: Recep ÖNAL

Yayıncı: Şarkiyat Araştırmaları Derneği

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Şarkiyat 2018 Vol.10 Issue 4, pp.1258-1275

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2018

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000602091

Sıklık: Aylık

eISSN: 1308-9633

Sayı

Yazarlar:

Recep ÖNAL

Yayıncı:

Şarkiyat Araştırmaları Derneği

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Şarkiyat 2018 Vol.10 Issue 4, pp.1258-1275

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2018

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000602091

Sıklık:

Aylık

eISSN:

1308-9633