A REVIEW ON TWO CORUM FOLK SONG BASED ON A COMMON STORY

Ömer Can Satır; Altuğ Ortakcı

Makale detayları

A REVIEW ON TWO CORUM FOLK SONG BASED ON A COMMON STORY

Yazarlar:

Ömer Can Satır | Altuğ Ortakcı

Yayıncı:

Motif Yayıncılık

Ana Başlıklar:

Türk Halk Bilimi | Müzik

Dergi:

Motif Akademi Halkbilimi Dergisi Vol.16 Issue 41, pp.290-313

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001285357

pISSN:

1308-4445

Anahtar kelimeler:

Özet:

 Bu çalışma Ankara Devlet Konservatuvarının 1939 yılında Çorumdan derlediği iki ağıt türkünün incelenmesi üzerinedir. İlk türkü Alacahöyükten derlenen ve Mehmet Ağıtı ismiyle kaydedilen ancak bugün daha çok Hem okudum hemi de yazdım ismiyle bilinen türküdür. İkincisi ise Osmancıktan derlenen ve Hacı Hamza ismiyle kaydedilen, bugün daha çok El veriyor el veriyor ismiyle tanınan türküdür. Çorum yöresinde çeşitlenerek varyantlar oluşturan bu türkülerin öncelikle hikâyeleri değerlendirilmiş akabinde söz konusu türküler biçimsel analiz ve müzikal yapı bağlamında ele alınmıştır. Türkülerin biçimsel edebi analizinde kafiye ve redif unsurları, vezin-durak sistemi ve bent yapısı üzerinden bir değerlendirme yapılırken metne ait veri setleri derleme fişleri ile TRTnin yayımladığı notalardan alınmıştır. Müzikal çözümleme ise Türk müziğinin temeli olan makam ve usul paradigması üzerinden gerçekleşmiştir. Düzen-perde-seyir üçgeninde ele alınan her iki türkünün benzeşen ve ayrışan yönleri ezgi organizasyonu temelinde değerlendirmeye açılırken halk müziği ürünlerinde güncel bir sorun olan ritmik yapı organizasyonları halk müziğine getirilen yeni usul yaklaşımı referansıyla tanımlanmıştır. Sözlü kültür ortamında yaratılan ve toplum hafızasında kolektif bellek nesnesine dönüşen türkülerin farklı zaman ve zeminlerdeki aktarımı sırasında yaşadığı varyantlaşma sürecinde ortaya çıkan farklılıklar özellikle yöre diline uygun ifade biçimlerinde kendisini göstermektedir. Müzikal bağlamda ise yöre karakteri bakımından tarihi makam geleneğinden izler taşıyan ses evreniyle çevrelenmesi ağıt türkülerin zaman-mekân birlikteliğindeki derin ve yaygın özelliğini gözler önüne sermektedir.

 Bu çalışma Ankara Devlet Konservatuvarının 1939 yılında Çorumdan derlediği iki ağıt türkünün incelenmesi üzerinedir. İlk türkü Alacahöyükten derlenen ve Mehmet Ağıtı ismiyle kaydedilen ancak bugün daha çok Hem okudum hemi de yazdım ismiyle bilinen türküdür. İkincisi ise Osmancıktan derlenen ve Hacı Hamza ismiyle kaydedilen, bugün daha çok El veriyor el veriyor ismiyle tanınan türküdür. Çorum yöresinde çeşitlenerek varyantlar oluşturan bu türkülerin öncelikle hikâyeleri değerlendirilmiş akabinde söz konusu türküler biçimsel analiz ve müzikal yapı bağlamında ele alınmıştır. Türkülerin biçimsel edebi analizinde kafiye ve redif unsurları, vezin-durak sistemi ve bent yapısı üzerinden bir değerlendirme yapılırken metne ait veri setleri derleme fişleri ile TRTnin yayımladığı notalardan alınmıştır. Müzikal çözümleme ise Türk müziğinin temeli olan makam ve usul paradigması üzerinden gerçekleşmiştir. Düzen-perde-seyir üçgeninde ele alınan her iki türkünün benzeşen ve ayrışan yönleri ezgi organizasyonu temelinde değerlendirmeye açılırken halk müziği ürünlerinde güncel bir sorun olan ritmik yapı organizasyonları halk müziğine getirilen yeni usul yaklaşımı referansıyla tanımlanmıştır. Sözlü kültür ortamında yaratılan ve toplum hafızasında kolektif bellek nesnesine dönüşen türkülerin farklı zaman ve zeminlerdeki aktarımı sırasında yaşadığı varyantlaşma sürecinde ortaya çıkan farklılıklar özellikle yöre diline uygun ifade biçimlerinde kendisini göstermektedir. Müzikal bağlamda ise yöre karakteri bakımından tarihi makam geleneğinden izler taşıyan ses evreniyle çevrelenmesi ağıt türkülerin zaman-mekân birlikteliğindeki derin ve yaygın özelliğini gözler önüne sermektedir.

 Bu çalışma Ankara Devlet Konservatuvarının 1939 yılında Çorumdan derlediği iki ağıt türkünün incelenmesi üzerinedir. İlk türkü Alacahöyükten derlenen ve Mehmet Ağıtı ismiyle kaydedilen ancak bugün daha çok Hem okudum hemi de yazdım ismiyle bilinen türküdür. İkincisi ise Osmancıktan derlenen ve Hacı Hamza ismiyle kaydedilen, bugün daha çok El veriyor el veriyor ismiyle tanınan türküdür. Çorum yöresinde çeşitlenerek varyantlar oluşturan bu türkülerin öncelikle hikâyeleri değerlendirilmiş akabinde söz konusu türküler biçimsel analiz ve müzikal yapı bağlamında ele alınmıştır. Türkülerin biçimsel edebi analizinde kafiye ve redif unsurları, vezin-durak sistemi ve bent yapısı üzerinden bir değerlendirme yapılırken metne ait veri setleri derleme fişleri ile TRTnin yayımladığı notalardan alınmıştır. Müzikal çözümleme ise Türk müziğinin temeli olan makam ve usul paradigması üzerinden gerçekleşmiştir. Düzen-perde-seyir üçgeninde ele alınan her iki türkünün benzeşen ve ayrışan yönleri ezgi organizasyonu temelinde değerlendirmeye açılırken halk müziği ürünlerinde güncel bir sorun olan ritmik yapı organizasyonları halk müziğine getirilen yeni usul yaklaşımı referansıyla tanımlanmıştır. Sözlü kültür ortamında yaratılan ve toplum hafızasında kolektif bellek nesnesine dönüşen türkülerin farklı zaman ve zeminlerdeki aktarımı sırasında yaşadığı varyantlaşma sürecinde ortaya çıkan farklılıklar özellikle yöre diline uygun ifade biçimlerinde kendisini göstermektedir. Müzikal bağlamda ise yöre karakteri bakımından tarihi makam geleneğinden izler taşıyan ses evreniyle çevrelenmesi ağıt türkülerin zaman-mekân birlikteliğindeki derin ve yaygın özelliğini gözler önüne sermektedir.

 Bu çalışma Ankara Devlet Konservatuvarının 1939 yılında Çorumdan derlediği iki ağıt türkünün incelenmesi üzerinedir. İlk türkü Alacahöyükten derlenen ve Mehmet Ağıtı ismiyle kaydedilen ancak bugün daha çok Hem okudum hemi de yazdım ismiyle bilinen türküdür. İkincisi ise Osmancıktan derlenen ve Hacı Hamza ismiyle kaydedilen, bugün daha çok El veriyor el veriyor ismiyle tanınan türküdür. Çorum yöresinde çeşitlenerek varyantlar oluşturan bu türkülerin öncelikle hikâyeleri değerlendirilmiş akabinde söz konusu türküler biçimsel analiz ve müzikal yapı bağlamında ele alınmıştır. Türkülerin biçimsel edebi analizinde kafiye ve redif unsurları, vezin-durak sistemi ve bent yapısı üzerinden bir değerlendirme yapılırken metne ait veri setleri derleme fişleri ile TRTnin yayımladığı notalardan alınmıştır. Müzikal çözümleme ise Türk müziğinin temeli olan makam ve usul paradigması üzerinden gerçekleşmiştir. Düzen-perde-seyir üçgeninde ele alınan her iki türkünün benzeşen ve ayrışan yönleri ezgi organizasyonu temelinde değerlendirmeye açılırken halk müziği ürünlerinde güncel bir sorun olan ritmik yapı organizasyonları halk müziğine getirilen yeni usul yaklaşımı referansıyla tanımlanmıştır. Sözlü kültür ortamında yaratılan ve toplum hafızasında kolektif bellek nesnesine dönüşen türkülerin farklı zaman ve zeminlerdeki aktarımı sırasında yaşadığı varyantlaşma sürecinde ortaya çıkan farklılıklar özellikle yöre diline uygun ifade biçimlerinde kendisini göstermektedir. Müzikal bağlamda ise yöre karakteri bakımından tarihi makam geleneğinden izler taşıyan ses evreniyle çevrelenmesi ağıt türkülerin zaman-mekân birlikteliğindeki derin ve yaygın özelliğini gözler önüne sermektedir.

Makale detayları

A REVIEW ON TWO CORUM FOLK SONG BASED ON A COMMON STORY

Yazarlar:

Ömer Can Satır | Altuğ Ortakcı

Yayıncı:

Motif Yayıncılık

Ana Başlıklar:

Türk Halk Bilimi | Müzik

Dergi:

Motif Akademi Halkbilimi Dergisi Vol.16 Issue 41, pp.290-313

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001285357

pISSN:

1308-4445

ağıt

çorum

etnomüzikoloji

türkü hikayesi

folklor

Sayı

Makale detayları

A REVIEW ON TWO CORUM FOLK SONG BASED ON A COMMON STORY

Yazarlar: Ömer Can Satır | Altuğ Ortakcı

Yayıncı: Motif Yayıncılık

Ana Başlıklar: Türk Halk Bilimi | Müzik

Dergi: Motif Akademi Halkbilimi Dergisi Vol.16 Issue 41, pp.290-313

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 3/2023

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2001285357

pISSN: 1308-4445

ağıt

çorum

etnomüzikoloji

türkü hikayesi

folklor

Sayı

Yazarlar:

Ömer Can Satır | Altuğ Ortakcı

Yayıncı:

Motif Yayıncılık

Ana Başlıklar:

Türk Halk Bilimi | Müzik

Dergi:

Motif Akademi Halkbilimi Dergisi Vol.16 Issue 41, pp.290-313

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

3/2023

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2001285357

pISSN:

1308-4445