Kutadgu Bilig’deki Söz Varlığının Günümüz Kırgız Türkçesiyle Karşılaştırılması Üzerine

Ceyhun Vedat UYGUR

Makale detayları

Kutadgu Bilig’deki Söz Varlığının Günümüz Kırgız Türkçesiyle Karşılaştırılması Üzerine

Yazarlar:

Ceyhun Vedat UYGUR

Yayıncı:

Kyrgyz-Turkish Manas University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

MANAS Journal of Social Studies 2020 Vol.9 Issue 3, pp.1300-1330

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000529960

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1694-7215

Özet:

 

Bu çalışma, on birinci yüzyılın Doğu (Karahanlı) Türkçesiyle yazılmış en önemli ve hacimli manzum eseri olan Kutadgu Bilig’in kelime kadrosunu, günümüz Türk lehçelerinden Kırgız Türkçesiyle karşılaştırmaktadır. Çalışma, Türkiye’de Reşit Rahmeti Arat tarafından hazırlanıp yayımlanan Kutadgu Bilig Metin ve Tercüme’leri ile (Yusuf Has Hacib Kutadgu Bilig I-Metin, Yusuf Has Hacib Kutadgu Bilig II-Tercüme) yine onun tarafından hazırlanan ancak K. Eraslan, O.F. Sertkaya, N. Yüce tarafından neşre hazırlanıp yayımlanan Kutadgu Bilig III İndeks’e dayanmaktadır. İndeks’teki her kelime ve anlamı Kırgız Türkçesindeki şekil ve anlamlarıyla karşılaştırılmış; Kutadgu Bilig’deki her bir açıklayıcı anlamın Kırgız Türkçesindeki karşılığı verilmeye çalışılmış; değişen anlamlar, değişen (farklı) yapılar, eskiyen kelimeler tespit edilmiştir. İndeks’te olması gereken ve Semih Tezcan’ın önerdiği kelimeler de (eğer Kırgızca karşılığı varsa) çalışmaya dâhil edilmiştir. Anlam veya okunuşunda sorunlu bulunan İndeks’teki kelimeler (113 adet) çalışmaya alınmamıştır. Sonuçta, yaklaşık üç bine yakın (2998) kelimeyi barındıran Kutadgu Bilig’deki kelimelerin yaklaşık olarak % 46/47 oranında Kırgız Türkçesinde kısmen anlam ve yapı değişmesine uğrayarak ama en fazla da ses değişmelerine ve olaylarına maruz kalarak yaşadığı tespit edilmiştir.

Makale detayları

Kutadgu Bilig’deki Söz Varlığının Günümüz Kırgız Türkçesiyle Karşılaştırılması Üzerine

Yazarlar: Ceyhun Vedat UYGUR

Yayıncı: Kyrgyz-Turkish Manas University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: MANAS Journal of Social Studies 2020 Vol.9 Issue 3, pp.1300-1330

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 7/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000529960

Sıklık: Üç Aylık

pISSN: 1694-7215

Sayı

Yazarlar:

Ceyhun Vedat UYGUR

Yayıncı:

Kyrgyz-Turkish Manas University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

MANAS Journal of Social Studies 2020 Vol.9 Issue 3, pp.1300-1330

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

7/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000529960

Sıklık:

Üç Aylık

pISSN:

1694-7215