Üç Kuşak Uygurca Bir Söz: yörgey ‘sarmaşık’

Mehmet ÖLMEZ

Makale detayları

Üç Kuşak Uygurca Bir Söz: yörgey ‘sarmaşık’

Yazarlar:

Mehmet ÖLMEZ

Yayıncı:

Mehmet ÖLMEZ

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

International Journal of Old Uyghur Studies 2020 Vol.2 Issue 1, pp.61-88

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000719437

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2687-4954

Özet:

 

Old Uyghur documents written in Brāhmī and Tibetan scripts are more advantageous with respect to the Uyghur documents with Sogdian script in distinguishing voiced and voiceless consonants with same points of articulation, and high and mid rounded vowels. In other words, it is possible to distinguish between ü and ö, k and g in the texts written in these scripts. If a word occurs only once in a text there would be difficulties to read that word. However, if a word is recorded with different alphabets in different periods, and it continues to be used in at least one of the contemporary languages, that means we are advantageous in terms of determining the sound value, transcription and interpretation of the word in question. One of this type of words is yürkey / yörgey. It occurs once in Brāhmī, once in Uyghur with Sogdian script, once in the 18th century ‘Türkî’ dictionary, which is from a period could be called ‘late Chagatai’ and finally in contemporary Uighur. This article tries to determine the precise meaning of the word and its true transcription using all these data and the etymology of the word.


.

 


Brāhmī ve Tibet harfleri ile yazılan Eski Uygurca belgeler Soğud harfli Uygurca belgelere göre ötümlü ve ötümsüz ünsüzlerin ayırt edilişi ile dar ve geniş yuvarlak ünlülerin ayırt edilişinde dahaavantajlıdırlar. Söz konusu yazıyla yazılan metinlerde ü ile ö’yü, k ile g’yi birbirlerinden ayırt etmek mümkündür. Eğer bir kelime sadece bir metinde ve bir kez geçtiyse, söz konusu kelimenin okunuşu konusu zorluklar içerir. Ancak bir kelime farklı dönemlerde, farklı alfabelerle kayda geçmişse, ayrıca çağdaş dillerden en az birisinde de kullanıma devam ediyorsa söz konusu kelimenin ses değeri, yazı çevirisi ve anlamlandırılışı konularında avantajlıyız demektir. İşte bunlardan birisi yürkey / yörgey kelimesidir. Bir kez Brāhmī, bir kez Soğud harfli Uygurca, bir kez son dönem Çağatayca diyebileceğimiz 18. yüzyıl ‘Türkî’ sözlüğünde ve son olarak da Çağdaş Uygurcada görülür. Makalede bütün bu verilere göre kelimenin anlamı ve Latin harflerine aktarımı değerlendirilecektir.

.

Makale detayları

Üç Kuşak Uygurca Bir Söz: yörgey ‘sarmaşık’

Yazarlar: Mehmet ÖLMEZ

Yayıncı: Mehmet ÖLMEZ

Ana Başlıklar: Dil

Dergi: International Journal of Old Uyghur Studies 2020 Vol.2 Issue 1, pp.61-88

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 6/2020

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000719437

Sıklık: Aylık

eISSN: 2687-4954

Sayı

Yazarlar:

Mehmet ÖLMEZ

Yayıncı:

Mehmet ÖLMEZ

Ana Başlıklar:

Dil

Dergi:

International Journal of Old Uyghur Studies 2020 Vol.2 Issue 1, pp.61-88

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

6/2020

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000719437

Sıklık:

Aylık

eISSN:

2687-4954