ALTAY TÜRKLERİNİN DESTANI MAADAY KARA'DA KADIN KARA ŞAMAN TİPİ BAĞLAMINDA ABRAM MOOS KARA TAACI KARAKTERİ ÜZERİNE BAZI TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER

Zülfikar BAYRAKTAR

Makale detayları

ALTAY TÜRKLERİNİN DESTANI MAADAY KARA'DA KADIN KARA ŞAMAN TİPİ BAĞLAMINDA ABRAM MOOS KARA TAACI KARAKTERİ ÜZERİNE BAZI TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER

Yazarlar:

Zülfikar BAYRAKTAR

Yayıncı:

Sanat ve Dil Araştırmaları Enstitüsü - SADA

Dergi:

Sibirya Araştırmaları Dergisi 2014 Vol.2 Issue 5, pp.1-24

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2014

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000794685

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2147-8104

Anahtar kelimeler:

Özet:

 

Maadai-Kara is the heroic epic of the Altai Turks who live in South Siberia. The epic is about a thousand years of struggle of life which is fit into two generations’ – an old father’s and his son’s - life. Its focal point is the fear of death and search for immortality. Kögüdei Mergen, who is the hero of the epic and son of Maadai Kara, goes to the underground to unlock the secret of life, to bring his mother and father back to the world from the world of the dead and save his livestock and people from death. The epic takes place in three different dimensions called the world, the underground and the heavens. The world is the place of the living creatures. The underground is the world of spirits and the dead. The heaven is unknown and beyond what man knows. The portals of these three dimensions are not closed to each other and it is possible to pass through one from another and return.  The Epic of Maadai-Kara is the product of the society which tries to perceive this world and other world according to Shamanism. It is possible to see the traces of shamanistic belief throughout the epic. One of the prominent elements of Maadai-Kara is that especially male and female heroes, who fit to prototype of Shamans, play an active role in the epic. Abram Moos Kara Taaci may be regarded as a female shamanic prototype. In this study, we will try to ascertain and analyze the role and function of the character Abram Moos Kara Taaci, the daughter of Erlik Kaan, who is the ruler of the underground, and the wife of Kara Kula, who lives in the world.   Key Words: Epos, Maaday Kara, Shamanism, Archetype, Abram Moos Kara Taacı.

 

Maaday Kara, Güney Sibirya’da yaşayan Altay Türklerinin kahramanlık destanıdır. Binlerce yıllık yaşam mücadelesinin iki neslin, yani yaşlı baba ve yaşamı sürdürecek olan oğlun yaşamına sığdırılarak anlatıldığı destanda odak noktası, ölüm korkusu ve ölümsüzlük arayışıdır. Destanın kahramanı ve Maaday Kara’nın oğlu olan Kögüdey Mergen, hayatın sırrını çözmek, annesiyle babasını ölüler diyarından yeryüzüne geri getirmek, sürülerini ve halkını ölümün pençesinden kurtarmak için yeraltı dünyasına iner. Destanda meydana gelen olaylar yeryüzü, yeraltı ve gökyüzü olmak üzere üç farklı boyutta cereyan etmektedir. Yeryüzü canlıların mekânıdır. Yeraltı ise ruhların ve ölülerin âlemidir. Gökyüzü ise bilinmeyen ve insan ötesi bir boyuttur. Bu üç farklı boyutun kapıları birbirine kapalı değildir ve birinden diğerine gitmek ve geri dönmek mümkündür.  Maaday Kara destanı Şamanist düşünce doğrultusunda bu dünyayı ve öbür dünyayı algılamaya çalışan bir toplumun ürünüdür. Destanın genelinde Şamanizm inancının izlerini görmek mümkündür. Maaday Kara destanında dikkati çeken unsurlardan biri de özellikle Şaman prototipine uygun erkek ve kadın kahramanların destan içinde aktif rol oynamalarıdır. Makalede bu bağlamda, Maaday Kara destanında, özellikle kadın kara şaman arketipine örnek gösterilebilecek ve destanda yeraltı dünyasının hâkimi Erlik Bey’in kızı ve yeryüzünde yaşayan Kara Kula Kağan’ın eşi olarak geçen Abram Moos Kara Taacı karakteri incelenerek, bu karakterin destan boyunca oynadığı rol ve işlev örneklerle tespit ve tahlil etmeye çalışılacaktır.  Anahtar Kelimeler: Destan, Maaday Kara, Şamanizm, Tip, Abram Moos Kara Taacı.

Makale detayları

ALTAY TÜRKLERİNİN DESTANI MAADAY KARA'DA KADIN KARA ŞAMAN TİPİ BAĞLAMINDA ABRAM MOOS KARA TAACI KARAKTERİ ÜZERİNE BAZI TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER

Yazarlar: Zülfikar BAYRAKTAR

Yayıncı: Sanat ve Dil Araştırmaları Enstitüsü - SADA

Dergi: Sibirya Araştırmaları Dergisi 2014 Vol.2 Issue 5, pp.1-24

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 4/2014

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000794685

Sıklık: Üç Yıllık

eISSN: 2147-8104

Destan

Maaday Kara

Şamanizm

tip

Abram Moos

Sayı

Yazarlar:

Zülfikar BAYRAKTAR

Yayıncı:

Sanat ve Dil Araştırmaları Enstitüsü - SADA

Dergi:

Sibirya Araştırmaları Dergisi 2014 Vol.2 Issue 5, pp.1-24

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

4/2014

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000794685

Sıklık:

Üç Yıllık

eISSN:

2147-8104