Türk Çocuklar İçin Yazılmış Fransızca Manzum Bir Sözlük: Miftâh-ı Lisân

İsmail GÜLEÇ; Güler Doğan AVERBEK

Makale detayları

Türk Çocuklar İçin Yazılmış Fransızca Manzum Bir Sözlük: Miftâh-ı Lisân

Yazarlar:

İsmail GÜLEÇ | Güler Doğan AVERBEK

Yayıncı:

Fatih Sultan Mehmet Vakıf University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

FSM Scholarly Studies Journal of Humanities and Social Sciences 2019 Issue 14, pp.53-80

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000420489

eISSN:

2148-2217

pISSN:

2147-3153

Özet:

 


Turkish-French versified dictionary written by Yûsuf Hâlis Efendi in 1266/1849-

1850 is the only example in these languages. This dictionary, which is written to teach

French to native Turkish children, made some changes in the versified dictionary tradition.

Bilingual or multilingual Turkish, Arabic and Persian versified dictionaries were

written in the Ottoman geography, and later on, such dictionaries were written in other

languages of Ottoman people. Miftâh-ı Lisân is an example that is written outside this

circle for the first time. Another novelty is the elimination of the alphabet problem, which

is not encountered in previous versified dictionaries. Since the French were written in

Latin letters, the pronunciations of French words were shown in Arabic letters, and these

words also written in the Latin alphabet. In this study, after briefly mentioning the history

and functions of versified dictionaries, information about Turkish-French versified

dictionary will be given. Besides, the introduction and the epilogue of the text, as well as

their modern Turkish rendering, will be provided. In the conclusion part, it will also be

questioned whether the author has reached his goal. The study will also include sample

pages of the published text.

.

 

Anadili Türkçe olan çocuklara Fransızca öğretmek maksadıyla Yûsuf Hâlis Efendi
tarafından 1266/1849-1850’de kaleme alınan ve bu dillerdeki yegâne örnek olan Miftâh-ı
Lisân adlı manzum sözlük, bazı yenilikleri de beraberinde getirmiştir. Manzum sözlük
geleneğinde Osmanlı coğrafyasında önceleri elsine-i selâse denilen Türk, Arap ve Fars
dillerinden ikisinin veya üçünün kullanıldığı sözlükler yazılmış, daha sonra ise muhtelif
ihtiyaçlar sebebiyle Osmanlı tebasının konuştuğu dillerde ikidilli manzum sözlükler kaleme
alınmıştır. Miftâh-ı Lisân ile ilk defa bu daire dışında bir örnek verilmiştir. Bir diğer
yenilik ise daha önce kaleme alınan manzum sözlüklerde karşılaşılmayan alfabe sorununu
gidermeye dönüktür. Fransızcanın Latin harfleriyle yazılması sebebiyle bu eserde, kelimelerin
telaffuzları Arap harfleriyle gösterilmiş, ayrıca altlarına Latin harfleriyle Fransızca imlâları yazılmıştır. Bu çalışmada manzum sözlüklerin tarihçesinden ve işlevinden
kısaca bahsedildikten sonra Türkçe-Fransızca manzum sözlükle ilgili bilgiler verilmiş
ve buna benzer örnekler olup olmadığı dile getirilmiştir. Çalışmada ayrıca bu sözlüğün
mukaddime ve hatime kısımları ve bunların mensur söylenişleri ile sözlük kısmından bir
kıtaya yer verilmiştir. Matbu metinden bazı sayfaların da yer aldığı çalışmanın sonuç kısmında
ayrıca Miftâh-ı Lisân’ın yazılış amacına ulaşıp ulaşmadığı sorgulanmıştır.

Makale detayları

Türk Çocuklar İçin Yazılmış Fransızca Manzum Bir Sözlük: Miftâh-ı Lisân

Yazarlar: İsmail GÜLEÇ | Güler Doğan AVERBEK

Yayıncı: Fatih Sultan Mehmet Vakıf University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: FSM Scholarly Studies Journal of Humanities and Social Sciences 2019 Issue 14, pp.53-80

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2019

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000420489

eISSN: 2148-2217

pISSN: 2147-3153

Sayı

Yazarlar:

İsmail GÜLEÇ | Güler Doğan AVERBEK

Yayıncı:

Fatih Sultan Mehmet Vakıf University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

FSM Scholarly Studies Journal of Humanities and Social Sciences 2019 Issue 14, pp.53-80

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2019

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000420489

eISSN:

2148-2217

pISSN:

2147-3153