Astronom-Hükümdâr Uluğ Bey’in Bilim Kenti Semerkand

Emine Sonnur ÖZCAN

Makale detayları

Astronom-Hükümdâr Uluğ Bey’in Bilim Kenti Semerkand

Yazarlar:

Emine Sonnur ÖZCAN

Yayıncı:

Hacettepe University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) 2021 Issue 35, pp.223-235

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000457410

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1305-5992

Özet:

 

The main purpose of this study is to shed light on the contributions of the scientist-ruler Ulugh Beg to mathematics/astronomy, and to expound on the scientific environment during his ruling era in Samarkand. Admittedly, for a historian, the transformation of an ordinary city into a science-city for all the students of his state and of other ones, by a medieval ruler, such as Ulugh Beg, is a significant and extraordinary path in many ways. Equally significant for a Timurid leader such as Ulugh Beg, was that he was also a scientist. Initially, the paper will question the tradition views on the reasons behind Turko-Mongol rulers’ encouragement of astronomy and mathematics studies, in the early-modern period. Moreover, the paper discussed the contributions of some of Ulugh Beg's close associates like Kazizâda ar-Rûmî, Giyasaddîn Jamshîd al-Kâshî, and Ali Kushcî. In this context, as much as the sources permit, we will portrait the academic environment and life conditions of students in the Samarkand Madrasah built by Ulugh Beg. Additionally, based on detailed information from contemporary sources, the paper will discuss possible reasons behind the decision to construct the Samarkand Observatory, and details about the process of building and details about the interior of the observatory. Finally, we will examine the writing process and the features of the eminent star catalog, Zic-i Sultanî, authored by Ulugh Beg. This study utilizes original sources and reflectes upon the “Spirit of the times” during the reign of Ulugh Beg.

 

Bu çalışmanın temel amacı, Uluğ Bey'in bir bilge hükümdar olarak matematiksel-astronomiye yaptığı büyük katkıya ve onun hükümdarlığı döneminde Semerkand'da ortaya çıkan bilim iklimine ışık tutmaktır. Kuşkusuz, modern çağ öncesinde bir hükümdarın belli bir kentini, kendi devleti ve dönemin diğer devletlerinde yaşayan tüm öğrenciler için bir bilim kenti haline getirmesi tarihçi için son derece önemli ve sıradışı bir gelişmedir. Aynı derecede önemli ve sıradışı diğer bir husus da bu hükümdarın kendisinin bir bilim insanı olmasıdır. Makalede öncelikle neredeyse geleneksel bir yaklaşım olarak modern öncesi dönemde matematik-astronominin Türk-Moğol hükümdarlarınca üstün bulunmasının nedenleri sorgulanmaktadır. Bunun yanında, Kadızâde Rûmî, Giyaseddîn Cemşîd el-Kâşî ve Ali Kuşçu gibi Uluğ Bey'in yakın çalışma arkadaşlarına değinilmiştir. Bu bağlamda, Uluğ Bey’in inşa ettirdiği Semerkand Medresesi’nde ders gören öğrencilerin akademik ortamı ve yaşam koşulları da kaynakların izin verdiği ölçüde tasvir edilmeye çalışılmıştır. Bunun yanında, Semerkand Gözlemevi'nin Uluğ Bey tarafından inşa ettirilmesinin arkasında yatan olası nedenler ve gözlemevinin yapılışı ile iç detaylarına ilişkin dönemin kaynaklarına yansıyan ayrıntılı sayılabilecek çeşitli kayıtlar da çalışmaya dahil edilmiştir. Nihayet, bilge hükümdarımızın ünlü yıldız kataloğu Zîc-i Uluğ Bey'in kaleme alınma süreci ve özellikleri de irdelenmeye çalışılmıştır. Makalede, orijinal kaynakların kılavuzluğunda ilerlemeye çalışılarak esasen Uluğ Bey dönemindeki “zamanın ruhu” yansıtılmaya çalışılmıştır.

Makale detayları

Astronom-Hükümdâr Uluğ Bey’in Bilim Kenti Semerkand

Yazarlar: Emine Sonnur ÖZCAN

Yayıncı: Hacettepe University

Ana Başlıklar: Sosyoloji & antropoloji

Dergi: Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) 2021 Issue 35, pp.223-235

Belge Tipi: Makale

Yayın Tarihi: 12/2021

Belge Dili: Türkçe

Document ID (Org No.): 2000457410

Sıklık: İki Yıllık

pISSN: 1305-5992

Sayı

Yazarlar:

Emine Sonnur ÖZCAN

Yayıncı:

Hacettepe University

Ana Başlıklar:

Sosyoloji & antropoloji

Dergi:

Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) 2021 Issue 35, pp.223-235

Belge Tipi:

Makale

Yayın Tarihi:

12/2021

Belge Dili:

Türkçe

Document ID (Org No.):

2000457410

Sıklık:

İki Yıllık

pISSN:

1305-5992